Handmatige glasproductie tot 1900 omvat de ambachtelijke methoden om vlakglas te maken door glasblazen, zonder machines. Vensterglas was tot het einde van de 19e eeuw volledig mensenwerk. Een glasblazer schepte gesmolten glas op de blaaspijp en vormde daaruit met adem, gereedschap en veel vakmanschap een ruit.
Toepassing
Er bestonden twee hoofdmethoden. Bij het kroonglas blies de glasblazer een bol, opende die aan het uiteinde en liet de bol door snel ronddraaien openzwiepen tot een platte, ronde schijf (glasrondel). In het midden bleef een dikke knobbel achter, de zogenoemde butze of het ossenoog. Uit zo’n rondel werden kleine ruitjes gesneden.
Bij het cilinder- of maanglas blies men een langgerekte cilinder, sneed die overlangs open, verwijderde de uiteinden en rolde het glas in de oven uit tot een vlakke plaat. Deze methode leverde grotere platen op dan kroonglas.
De beperkingen waren duidelijk: de ruiten bleven klein, het oppervlak vertoonde bobbels, golvingen en luchtbelletjes, en de dikte was ongelijkmatig. Grote vensters werden daarom opgebouwd uit vele kleine ruitjes in een raamwerk van roeden of lood. Butzenscheiben (ossenoogruitjes) werden bewust decoratief toegepast.
Gerelateerde termen
- Glas
- Bouwglas
- Draadglas
- Glas-in-lood
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
