Het Living Building Concept (LBC) is een bouwmodel dat een gebouw niet ziet als een eenmalig project met een opleverdatum, maar als een product dat gedurende zijn hele levensduur meebeweegt met de wensen van de gebruiker. Het concept is ontwikkeld door prof. Hennes de Ridder, hoogleraar aan de TU Delft.
De kern van de gedachte: in de gangbare praktijk wordt een gebouw eenmalig ontworpen, aanbesteed op laagste prijs, opgeleverd — en daarna verlaat de bouwer het toneel. Alles wat daarna verandert, is dure verbouwing. Het LBC keert dat om.
De vier uitgangspunten
- Het gebouw als kosten-batengenerator over de levenscyclus. Niet de bouwkosten zijn de maatstaf, maar het rendement over de hele exploitatieperiode: bouwen, gebruiken, onderhouden, aanpassen en uiteindelijk hergebruiken.
- Procesdenken in plaats van projectdenken. Het gebouw wordt continu beheerd. Functiewijziging, uitbreiding en het weer verwijderen van delen zijn ingecalculeerde gebeurtenissen, geen calamiteiten.
- Transparantie tussen partijen. Opdrachtgever, bouwer en gebruiker delen inzicht in wat een keuze op langere termijn kost. Zonder dat inzicht wint altijd de goedkoopste oplossing van vandaag.
- Vertrouwen en flexibiliteit. De aanbieder blijft aan het gebouw verbonden en levert prestaties, geen stenen. Dat vraagt een langere relatie dan een aanbesteding met één oplevermoment.
Wat het bouwkundig betekent
Het concept is geen esthetische stroming maar een set consequenties voor het ontwerp:
- Scheiding van lagen. Draagconstructie, gevel, installaties en inbouw hebben elk een eigen levensduur. Wie ze onafhankelijk van elkaar detailleert, kan de kortst levende laag vervangen zonder de langst levende laag te slopen.
- Overmaat waar het goedkoop is. Extra vrije hoogte, een ruimer stramien of een zwaarder gedimensioneerde vloer kost bij de bouw relatief weinig en maakt een latere functiewijziging mogelijk. Achteraf een vloer verzwaren kost een veelvoud.
- Demontabele verbindingen. Schroeven en klemmen in plaats van lijmen en storten, zodat delen los te nemen en opnieuw te gebruiken zijn.
- Standaardisatie op componentniveau. Niet uniforme gebouwen, maar uitwisselbare onderdelen — waardoor een aanpassing niet elke keer maatwerk is.
Verwarring met de Living Building Challenge
De namen lijken op elkaar, maar het zijn verschillende dingen. De Living Building Challenge is een internationaal certificeringsprogramma voor zeer ambitieuze duurzame gebouwen, met eisen aan onder meer energie, water en materialen. Het Living Building Concept van De Ridder gaat niet over certificering, maar over de organisatie van het bouwproces en de aanpasbaarheid van het gebouw.
Verwantschap
Het LBC ligt in het verlengde van oudere ideeën over aanpasbaar bouwen, zoals de scheiding van drager en inbouw van John Habraken, en sluit aan bij het huidige denken over circulair bouwen en adaptief hergebruik. Wat die benaderingen delen is de aanname dat het gebruik van een gebouw korter leeft dan het gebouw zelf — en dat het ontwerp daar rekening mee moet houden.
Gerelateerde termen
- Levenscyclus
- Circulair bouwen
- Demontabel bouwen
- Flexibiliteit
- Drager en inbouw
- Exploitatiekosten
- Total cost of ownership
- Adaptief hergebruik
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
