Wat is het porringpunt?
Het porringpunt is het middelpunt van waaruit de ronding van een gemetselde boog wordt bepaald. Zet je de punt van een passer — of het vaste eind van een touwtje — in het porringpunt en trek je een cirkelboog, dan beschrijf je precies de kromming die de boog moet krijgen. Het woord hoort bij porring: de kromming van een boog of gewelf, oftewel de hoogte van de top boven de lijn tussen de beide boogaanzetten.
Waarom de ligging van dat punt alles bepaalt
De vorm van een boog volgt rechtstreeks uit waar je het porringpunt legt ten opzichte van de aanzetlijn (de lijn tussen de twee geboorten van de boog):
- Op het midden van de aanzetlijn → een halfronde boog. De straal is gelijk aan de halve overspanning.
- Onder de aanzetlijn → een gedrukte of segmentboog. Hoe dieper het punt ligt, hoe vlakker de boog.
- Boven de aanzetlijn → een verhoogde boog.
- Twee punten, links en rechts van het midden → een spitsboog. Liggen ze precies op de aanzetpunten, dan ontstaat de gelijkzijdige spitsboog; liggen ze dichter bij elkaar, dan wordt de boog gedrukt, liggen ze verder uit elkaar, dan wordt hij verhoogd.
- Meerdere punten → korfboog en ellipsvormige bogen worden uit drie, vijf of meer cirkelsegmenten samengesteld, elk met een eigen porringpunt.
Ook bij vlakke boogvormen zoals de hanenkam wordt vanuit een porringpunt gewerkt: de stralen vanuit dat punt bepalen hoe de voegen waaieren en daarmee hoe de krachten worden doorgegeven.
Zo zet je het uit in de praktijk
- Teken de aanzetlijn en het hart van de opening op de ondergrond of op een stuk plaatmateriaal.
- Bepaal de gewenste pijlhoogte (de porring) en zet de top uit.
- Construeer het porringpunt: het ligt op de verticale hartlijn, op de plek waar de afstanden tot de boogtop en tot beide aanzetten gelijk zijn.
- Sla een spijker of schroef in het porringpunt, span er een touwtje of latje aan en trek de boog.
- Maak op die tekening de boogmal (formeel) waarop je gaat metselen.
Aandachtspunten
- Werk altijd op ware grootte. Een boog uitzetten op schaal en dan omrekenen gaat vrijwel altijd mis; leg de tekening 1:1 op een vel multiplex.
- Het porringpunt ligt vaak buiten het werk. Bij een flauwe segmentboog kan het punt meters onder de vloer liggen. Werk dan met een latje dat om een vast punt draait, of construeer de boog puntsgewijs.
- Voegen wijzen naar het middelpunt. Bij een goed gemetselde boog staan alle lagen radiaal: in het verlengde snijden ze elkaar in het porringpunt. Dat is meteen de controle of je boog klopt.
- Laat de mal staan tot de mortel voldoende sterkte heeft. Een boog draagt pas als de mortel is verhard.
Gerelateerde termen
- Boog
- Geboorte van een boog
- Segmentboog
- Spitsboog
- Korfboog
- Hanenkam
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
