Klei is een grondsoort die grotendeels bestaat uit zeer fijne minerale deeltjes. In de bodemkunde geldt als grens: kleideeltjes zijn kleiner dan 2 µm (0,002 mm). Door die kleine deeltjes en hun plaatvorm plakt klei, houdt hij water lang vast en laat hij water juist heel slecht door.
Voor de bouw heeft klei twee gezichten: als ondergrond is het lastig materiaal, als grondstof is het uitstekend materiaal.
Klei als ondergrond
- Samendrukbaar — klei zakt onder belasting in, en dat kan jarenlang doorgaan (zetting)
- Krimpt en zwelt — bij droogte krimpt klei en scheurt hij open; bij vernatting zwelt hij weer. Dat geeft schade aan bestrating, terrassen en op staal gefundeerde bouwdelen
- Slecht waterdoorlatend — regenwater blijft op kleigrond staan; infiltratie werkt er nauwelijks
- Kleef — langs een paal in klei ontstaat relatief veel mantelwrijving; bij inklinkende lagen ook negatieve kleef
In grote delen van west- en noord-Nederland ligt klei of veen aan het maaiveld. Daarom wordt daar traditioneel op palen gefundeerd.
Klei als bouwmateriaal
- Baksteen, dakpannen en tegels — klei wordt gevormd, gedroogd en gebakken
- Waterkering — een kleilaag of kleikist in een dijk maakt de constructie waterdicht
- Leemstuc en leembouw — onbewerkte klei/leem als binnenafwerking of massieve wand
- Bentoniet — een sterk zwellende kleisoort voor afdichtingen en boorvloeistof
Praktijktips
- Doe grondonderzoek — bij een aanbouw, uitbouw of tuinmuur op kleigrond bepaalt de sondering of je op staal kunt funderen of moet heien
- Reken op zetting — verhardingen op klei blijven in de eerste jaren zakken; leg terrassen met wat overhoogte aan en houd een dikke, goed verdichte funderingslaag aan
- Verbeter de tuinbodem niet met alleen zand — een laag zand op klei vormt een badkuip; werk organisch materiaal door de bovenlaag
- Werk klei niet bij nat weer — natte klei versmeert; de structuur is dan nauwelijks te herstellen
Gerelateerde termen
- Grondsoort
- Grondmechanica
- Kleikist
- Kleisteen
- Baksteen
- Kleef
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
