Kolombekisting is de tijdelijke mal waarin een betonnen kolom wordt gestort: vier verticale wanden die de vorm, de maat en het oppervlak van de kolom bepalen en die de betondruk opnemen tot het beton voldoende is verhard.
Uitvoeringsvormen
- Systeembekisting — stalen of aluminium panelen met vaste maatvoering, snel te koppelen en vele malen te hergebruiken. Meest gebruikt bij seriematige bouw.
- Traditionele bekisting — zelf gemaakt van betonplex (multiplex met filmlaag) op houten ribben, met stalen kolomklemmen eromheen. Flexibel bij afwijkende maten.
- Kartonnen kokerbekisting — wegwerpbekisting voor ronde kolommen; na verharding scheur je de koker eraf.
- Verloren bekisting — de mal blijft zitten en maakt deel uit van het werk.
Betondruk: het kritieke punt
De verse betonspecie oefent een druk uit die vergelijkbaar is met die van een vloeistof. Die druk neemt toe met de hoogte en, heel belangrijk, met de stortsnelheid: hoe sneller je een kolom volstort, hoe hoger de druk op de bekisting. Ook lage temperatuur (langzamer verharden) en sterk verdichten met een trilnaald verhogen de druk.
Bekistingsleveranciers geven daarom altijd een maximaal toelaatbare betondruk en een bijbehorende maximale stortsnelheid op. Die getallen zijn geen advies maar een grens: bekistingen die bezwijken tijdens het storten zijn een bekende oorzaak van ernstige ongevallen.
Praktische aandachtspunten
- Uitzetten en stellen — kolommen worden altijd uitgezet vanaf de hoofdmaatlijnen, niet vanaf een eerder gestorte kolom. Anders stapelen maatafwijkingen zich op.
- Loodrecht stellen en schoren — controleer met een lange waterpas of laser en zet minimaal twee schoren onder een hoek, aan aangrenzende zijden.
- Kimafdichting — de aansluiting op de vloer moet dicht zijn, anders lekt cementpasta weg en krijg je grindnesten onderaan de kolom.
- Bekistingsolie — dun en gelijkmatig aanbrengen. Te veel olie geeft vlekken en poederig oppervlak; te weinig geeft hechting en beschadigd zichtbeton.
- Ontkisten — kolommen dragen hun eigen gewicht relatief snel; zijbekisting kan doorgaans na één tot enkele dagen weg, mits het beton voldoende sterkte heeft. Bij vorst of laag cementgehalte duurt dit langer. De constructeur of het bestek geeft de ontkistingstermijn.
- Nabehandelen — direct na het ontkisten beschermen tegen uitdroging, anders krijg je krimpscheuren en een zwakke huid.
Gerelateerde termen
- Bekisting
- Betonplex
- Bekistingsolie
- Kolom
- Betonstempel
- Zichtbeton
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
