De korrelgrootte is de diameter van de deeltjes waaruit een grondsoort of een toeslagmateriaal bestaat. Het is de belangrijkste eigenschap waarmee grond wordt ingedeeld en benoemd, en in de betontechnologie bepaalt zij mede de sterkte, de verwerkbaarheid en het uiterlijk van het mengsel.
De indeling
| Korrelgrootte | Benaming |
|---|---|
| kleiner dan 0,002 mm | klei |
| 0,002 – 0,063 mm | silt, leem, löss, zavel |
| 0,063 – 2 mm | zand |
| 2 – 63 mm | grind |
| 63 – 200 mm | stenen |
| 200 – 630 mm | keien |
| groter dan 630 mm | blokken |
Binnen die categorieën wordt verder onderscheiden: fijn zand loopt globaal tot 0,2 mm, grof zand van circa 0,5 tot 2 mm.
Waarom korrelgrootte alles bepaalt bij grond
De korrelgrootte is geen etiket maar de oorzaak van het gedrag van de grond:
- Waterdoorlatendheid — zand en grind laten water door; klei praktisch niet. Dat verschil bepaalt of je een infiltratievoorziening kunt aanleggen, of een kruipruimte nat wordt, en of een bouwput bemalen moet worden.
- Zetting — zand zet vrijwel direct in en daarna nauwelijks meer. Klei en veen zetten jarenlang door. Een aanbouw op een kleilaag zakt anders dan het bestaande huis op palen: dat is de klassieke oorzaak van scheuren in de aansluiting.
- Draagkracht — grof, hoekig materiaal kan veel meer belasting dragen dan fijn, rond materiaal.
- Vorstgevoeligheid — silt en fijn zand zuigen water op door capillaire werking en zijn daardoor het meest vorstgevoelig. Grind is dat nauwelijks.
Bij beton en verharding
- De grootste korrel wordt begrensd door de wapeningsafstand, de betondekking en de dikte van het te storten deel.
- Een mengsel van maten vult de holle ruimte beter op, waardoor minder cementpasta nodig is en het beton dichter en sterker wordt.
- Bij funderingslagen en cunetten bepaalt de korrelgrootte of de laag te verdichten is en of hij water afvoert of juist vasthoudt.
Praktische tip
Laat bij twijfel over de ondergrond een korrelverdelingsonderzoek doen in plaats van af te gaan op het uiterlijk. “Zandgrond” die bij nader inzien voor een derde uit silt bestaat, gedraagt zich compleet anders dan schoon zand.
Gerelateerde termen
- Korrelgroep
- Korrelverdeling
- Grondsoort
- Grondmechanica
- Klei
- Grind
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
