De korrelverdeling geeft aan in welke verhouding de verschillende korrelgroottes in een mengsel voorkomen. Andere namen zijn korrelgrootteverdeling, gradering of gradatie. Zij wordt bepaald met een zeefanalyse: het materiaal gaat door een reeks zeven met steeds fijnere maaswijdte, en van elke zeef wordt gewogen hoeveel er is achtergebleven. Het resultaat wordt uitgezet in een zeefkromme.
Continu of discontinu
- Continue korrelverdeling — alle fracties zijn aanwezig, van fijn tot grof. De kleine korrels vullen de ruimte tussen de grote op, waardoor er weinig holle ruimte overblijft. Dit levert het dichtste, sterkste beton.
- Discontinue korrelverdeling — één of meer fracties ontbreken. Er blijft veel holle ruimte over. Dat is soms een gebrek, maar soms juist de bedoeling: korrelbeton en drainerend beton dánken hun werking aan een discontinue verdeling.
Waarom het de kwaliteit van beton bepaalt
De korrelverdeling stuurt rechtstreeks de waterbehoefte, en de waterbehoefte stuurt de sterkte:
- Te weinig fijn materiaal — het mengsel is stroef en schraal, de korrels hechten slecht aan elkaar en het beton ontmengt makkelijk. Bij storten zakken de grove korrels naar beneden en blijft de cementmelk bovenop.
- Te veel fijn materiaal — het totale te omhullen oppervlak wordt heel groot. Er is meer cementpasta en meer water nodig om alles nat te krijgen. Meer water betekent een hogere water-cementfactor en dus lagere sterkte, meer krimp en meer scheurvorming.
- Optimale verdeling — zoveel mogelijk contact tussen korrels van verschillende maten, met een minimum aan holle ruimte. Dat geeft de meeste sterkte bij het minste cement.
Ook de verwerkbaarheid hangt eraan vast: een goed gegradeerd mengsel is soepel te storten en te verdichten zonder extra water.
Buiten de betonbouw
- Grondonderzoek — de korrelverdeling bepaalt de benaming en de eigenschappen van een grondsoort: doorlatendheid, zetting, verdichtbaarheid.
- Funderings- en cunetlagen — een goed gegradeerd zand of menggranulaat is veel beter te verdichten dan een enkele fractie.
- Asfalt en mortels — dezelfde logica: de korrelopbouw bepaalt holle ruimte, bindmiddelbehoefte en sterkte.
Praktische tip
Bestel toeslagmateriaal op korrelgroep en vraag bij twijfel om de zeefkromme van de leverancier. Zand dat er goed uitziet maar sterk uitgesorteerd is (bijvoorbeeld duinzand met vrijwel één korrelmaat) is niet geschikt voor beton.
Gerelateerde termen
- Korrelgroep
- Korrelgrootte
- Fractie
- Betonspecie
- Consistentieklasse
- Grondsoort
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
