Krimp is de maatverandering waarbij een bouwmateriaal kleiner wordt, meestal doordat het water verliest. Vrijwel elk nat verwerkt of hygroscopisch materiaal krimpt: beton, mortel, stucwerk, dekvloeren, hout, en in mindere mate ook kunststoffen bij afkoeling.
Zolang een materiaal vrij kan krimpen, gebeurt er weinig. Het probleem ontstaat als de krimp wordt belemmerd — door wapening, door aanhechting aan de ondergrond, of doordat het deel aan beide zijden vastzit. Dan bouwt trekspanning op, en omdat de treksterkte van beton en mortel laag is, scheurt het.
Inhoudsopgave
Krimp per materiaal
- Beton — verhardingskrimp direct na storten, daarna uitdrogingskrimp die maanden tot jaren doorloopt. De uiteindelijke uitdrogingskrimp van gewoon constructiebeton ligt in de orde van enkele tienden van een millimeter per meter. Meer water in het mengsel betekent meer krimp; een lage water-cementfactor is dus de eerste maatregel.
- Cementgebonden dekvloer — krimpt meer dan constructiebeton en doet dat in de eerste weken het sterkst. Daarom mag je een dekvloer niet te vroeg betegelen: doe je dat wel, dan trekt de krimpende vloer de tegels los of scheurt de voeg mee.
- Hout — krimpt vooral haaks op de vezel. Tangentiaal (langs de jaarringen) is de krimp ongeveer twee keer zo groot als radiaal; in de lengterichting is hij verwaarloosbaar. Vandaar dat een plank hol trekt en een balk scheurt, maar niet korter wordt.
- Metselwerk — kalkzandsteen en betonsteen krimpen; baksteen daarentegen zet juist blijvend iets uit na het bakken. Deze twee moet je bouwkundig niet zomaar in één doorgaand vlak combineren.
Krimpschade voorkomen
- Niet te nat werken. Elke overtollige liter aanmaakwater is toekomstige krimp.
- Nabehandelen. Beton en dekvloeren afdekken of nathouden zodat het oppervlak niet sneller uitdroogt dan de kern. Dit is de goedkoopste maatregel met het grootste effect.
- Krimp sturen met voegen. Krimpvoegen (ingezaagd of ingelegd) leggen vast wáár het materiaal scheurt.
- Krimpwapening toepassen. Wapening voorkomt scheuren niet, maar verdeelt ze over veel fijne scheurtjes in plaats van één brede.
- Hout op vochtgehalte verwerken. Binnen ongeveer 8 tot 12 procent, buiten hoger. Laat materiaal acclimatiseren vóór montage.
Gerelateerde termen
- Betonkrimp
- Krimpscheur
- Krimpvoeg
- Krimpnet
- Dekvloer
- Water-cementfactor
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
