Kruip is de langzame, blijvende vervorming die een materiaal ondergaat als er langere tijd een constante belasting op staat. Belast je een balk, dan buigt hij eerst direct door — dat is de elastische vervorming. Blijft die last er jarenlang op staan, dan blijft de doorbuiging langzaam toenemen. Die extra vervorming is kruip.
Waar speelt kruip een rol?
Beton. Beton kruipt aanzienlijk. De extra vervorming door kruip kan bij een constant belaste constructie een veelvoud zijn van de directe elastische vervorming; in Eurocode 2 wordt dat verwerkt met een kruipcoëfficiënt, die afhankelijk van luchtvochtigheid, elementdikte en de ouderdom van het beton bij belasting doorgaans in de orde van 1,5 tot 3 ligt. Kruip is de reden dat voorspanning verlies oploopt en dat vloeren op lange termijn verder doorzakken.
Hout. Ook hout kruipt, en vooral vochtig hout. In Eurocode 5 gebeurt dat met de factor k(def). Voor massief hout is die 0,60 in klimaatklasse 1 (verwarmd binnen), 0,80 in klasse 2 (overdekt buiten) en 2,00 in klasse 3 (onbeschermd buiten). In de praktijk: een houten balk in een onverwarmde buitensituatie kan op termijn drie keer zoveel doorbuigen als de eerste dag.
Kunststof en bitumen kruipen sterk, zeker bij hogere temperaturen. Denk aan een isolatieplaat onder een zware last of een leiding die over de jaren doorzakt tussen de beugels.
Waar loop je in de praktijk tegenaan?
- Deuren en ramen die gaan klemmen onder een doorbuigende vloer of latei — vaak jaren na oplevering.
- Scheuren in niet-dragende wanden die op een doorbuigende vloer staan. Werk daarom met een flexibele of open aansluiting bovenlangs.
- Waterzakken op platte daken doordat de dakvloer in het midden verder doorzakt dan het afschot compenseert. Ontwerp het afschot met marge, minimaal circa 1:60 (ruim 16 mm per meter) tot 1:100.
- Voorgespannen kanaalplaatvloeren vertonen zeeg (bolling) die met de tijd verandert; houd daar rekening mee bij dekvloeren en tegelwerk.
Kruip is niet te vermijden, maar wel te beheersen: kies een lagere spanning in het materiaal, laat beton langer uitharden voordat het zwaar belast wordt, en houd bij doorbuigingseisen rekening met de eindwaarde, niet alleen met de directe doorbuiging.
Gerelateerde termen
- Krimp
- Elastische vervorming
- Plastische vervorming
- Elasticiteitsmodulus
- Betonkrimp
- Eurocode
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
