Kütahya-keramiek is fijn beschilderd aardewerk en wandtegelwerk uit de Turkse stad Kütahya, waar in de zestiende en zeventiende eeuw keramiek van hoge kwaliteit werd gemaakt. Kenmerkend is de kobaltblauwe beschildering op een melkwitte ondergrond, waaraan later ook turkoois, groen en rood werden toegevoegd. De stad is nog altijd een keramiekcentrum en de traditie wordt er voortgezet.
Technisch is Kütahya-werk verwant aan faience: een poreus aardewerk lichaam dat wordt gedekt door een dekkend wit tinglazuur, waarop met metaaloxiden wordt geschilderd. Daarna volgt een glazuurbrand waarbij de beschildering onder het transparante glazuur wordt vastgelegd.
Toepassing in de bouw
Naast serviesgoed en vaatwerk maakte Kütahya vooral tegelwerk voor wanden. Dat tegelwerk zie je in:
- Moskeeën, mausolea en badhuizen — hele wandvlakken bekleed met tegelpanelen
- Kerken en kloosters in het Ottomaanse rijk — Kütahya bediende ook de Armeense gemeenschap
- Later Europees interieurwerk — vanaf de negentiende eeuw als decoratieve wandbekleding en schouwbetegeling
Verband met de Nederlandse tegeltraditie
De blauw-witte beschildering op tinglazuur is dezelfde techniek die in Nederland tot de Delftse tegel leidde. Beide gaan terug op de majolica-traditie die zich via Italië en Spanje over Europa verspreidde, en beide zochten met een wit tinglazuur naar het uiterlijk van Chinees porselein. Wie Kütahya-tegels naast zeventiende-eeuwse Nederlandse tegels legt, ziet dan ook een duidelijke verwantschap in techniek en kleurgebruik.
Waar je op moet letten bij toepassing
- Binnentoepassing — poreus aardewerk met tinglazuur is niet vorstbestand; gebruik het niet buiten in het Nederlandse klimaat
- Haarscheurtjes in het glazuur — craquelé is bij dit type glazuur normaal, maar maakt het oppervlak wel gevoeliger voor vervuiling
- Restauratie — historisch tegelwerk niet zelf met agressieve middelen reinigen; het tinglazuur is zacht en kan onherstelbaar mat worden
Gerelateerde termen
- Tegel
- Faience
- Majolica
- Glazuur
- Aardewerk
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
