Kwarts is het mineraal siliciumdioxide, chemisch SiO2, en na veldspaat het meest voorkomende mineraal in de aardkorst. Het is hard, chemisch bijzonder stabiel en nagenoeg onoplosbaar in water. Op de hardheidsschaal van Mohs heeft kwarts hardheid 7, waardoor het glas krast maar zelf niet door glas gekrast wordt.
Voor de bouw is kwarts vooral belangrijk als hoofdbestanddeel van zand en grind: het overgrote deel van het zand dat je in beton en mortel verwerkt bestaat uit kwartskorrels.
Waar je kwarts in de bouw tegenkomt
- Beton en mortel — als toeslagmateriaal in zand en grind; de duurzaamheid van beton hangt mede af van de stabiliteit van dit kwarts
- Glas — glas wordt gesmolten uit kwartszand met soda en kalk
- Composiet werkbladen — kwartskorrels gebonden met kunsthars; hard en vlekongevoelig, maar niet uv-stabiel voor buitentoepassing
- Natuursteen — graniet, zandsteen en kwartsiet danken hun hardheid grotendeels aan hun kwartsgehalte
- Zandstraalgrit en slijpmiddel — vanwege de hardheid, al wordt kwartsgrit voor stralen om gezondheidsredenen vervangen door alternatieven
Kwartsstof: let op de gezondheidsrisico’s
Bij het zagen, boren, frezen, slijpen of slopen van beton, baksteen, natuursteen, tegels en cementgebonden platen komt respirabel kwartsstof vrij. Langdurige blootstelling kan silicose en longkanker veroorzaken. In Nederland geldt hiervoor een wettelijke grenswaarde en zijn beheersmaatregelen verplicht.
Werk daarom altijd zo:
- Bronaanpak eerst — zaag en slijp nat, of gebruik gereedschap met een stofafzuiging die op de machine is aangesloten
- Stofklasse M of H — een gewone bouwstofzuiger volstaat niet; gebruik een stofzuiger met de juiste filterklasse
- Adembescherming — bij restrisico minimaal een FFP3-masker, goed aansluitend op het gezicht
- Afscherming en ventilatie — scheid de werkplek af en ventileer; laat anderen niet in de stofwolk werken
- Opruimen zonder opwervelen — niet droog vegen of uitblazen, maar afzuigen
Gerelateerde termen
- Kwartsiet
- Zand
- Beton
- Natuursteen
- Mortel
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
