Kwel is grondwater dat onder druk omhoog komt en aan het maaiveld, in een sloot of in een kruipruimte uittreedt. De oorzaak is altijd een verschil in waterdruk: ergens in de omgeving staat het water hoger — een rivier, een boezem, een hoger gelegen polder — en dat water zoekt via de doorlatende zandlaag onder de grond een weg naar het lagere gebied.
Kwel is dus geen lekkage van boven maar een drukverschijnsel van onderaf. Dat verklaart waarom het probleem niet verdwijnt door de bovenkant af te dichten.
Herkennen
- Water in de kruipruimte dat stijgt bij hoog rivierwater of na een lange natte periode, en weer zakt bij droogte
- Roestbruine aanslag — kwelwater is vaak ijzerhoudend; de bruinoranje sliblaag in een sloot of kruipruimte is een sterke aanwijzing
- Natte plek op het laagste punt van de tuin die ook in droge perioden nooit helemaal opdroogt
- Wellen — kleine opwellinkjes waarbij zandkorreltjes meebewegen; die vragen om aandacht, want meestromend zand ondermijnt de grond
Weke, drassige grond waaruit het water opwelt werd vroeger ook wel kwelm genoemd.
Wat je eraan kunt doen
Kwel valt zelden helemaal te stoppen, maar de gevolgen zijn goed te beheersen:
- Meet eerst — leg gedurende enkele maanden het waterpeil in de kruipruimte vast en vergelijk dat met neerslag en het polder- of rivierpeil. Zonder die gegevens weet je niet of het om kwel, lekkage of hemelwater gaat
- Ventileer de kruipruimte — voldoende en goed verdeelde muisdichte roosters zorgen dat vocht wordt afgevoerd in plaats van in de vloer te trekken
- Bodemafsluiting — een dampdichte folie of een schelpenlaag over de bodem vermindert de verdamping naar de woning aanzienlijk. Dit stopt het water niet, maar wel het vocht in de vloer
- Drainage met afvoer — een drain naar een lager punt of een pomp met vlotter houdt het peil onder de vloer beheersbaar
- Bij wellen met zandmeevoer — laat een geotechnisch adviseur meekijken; hier gaat het om grondmechanica, niet om bouwvocht
Verhoog het peil in de kruipruimte niet door de ventilatie dicht te zetten: dat verplaatst het vocht naar het hout en leidt tot houtrot en schimmel.
Gerelateerde termen
- Grondwater
- Kruipruimte
- Drainage
- Bouwvocht
- Houtrot
- Ventilatie
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
