Leemstuc, ook leempleister genoemd, is een pleisterlaag van leem, zand en meestal een vezel zoals stro, hennep of cellulose, aangebracht op wanden en plafonds binnenshuis. De laag verhardt niet chemisch maar droogt uit; het bindmiddel is de klei die van nature in het leem zit.
Dat maakt leemstuc wezenlijk anders dan gips- of cementgebonden stucwerk. Het is minder hard, maar wel opnieuw te bevochtigen, bij te werken en aan het eind van zijn leven volledig te hergebruiken.
Waarom het wordt toegepast
- Vochtregulerend binnenklimaat. Leem neemt overtollige waterdamp snel op en geeft die weer af zodra de lucht droger wordt. In een leemgestucte woning blijft de relatieve luchtvochtigheid daardoor merkbaar stabieler, wat scheelt in condens op koude vlakken.
- Damp-open. De laag sluit de wand niet af; bij een leemsteen-, kalkzandsteen- of vakwerkconstructie blijft de bouwfysische werking van het geheel intact.
- Geen uitdamping van oplosmiddelen en geen bindmiddel dat gebrand hoeft te worden — de milieubelasting is zeer laag.
- Matte, licht levendige uitstraling met natuurlijke kleuren; leemstuc is in massakleur verkrijgbaar en hoeft dan niet geschilderd te worden.
Opbouw in lagen
- Hechtlaag of voorstrijk. Op gladde of zwak zuigende ondergronden een leemhechtbrug of een kwartsgevulde primer.
- Onderlaag (grondpleister), doorgaans in de orde van 10 tot 20 mm, met een grovere vezel; vlak zetten met de rei. Op grote of scheurgevoelige vlakken hierin een wapeningsweefsel opnemen.
- Afwerklaag (finish), in de orde van 1 tot 5 mm, met fijn zand en eventueel gekleurd of met een decoratief mineraal.
Houd je aan de laagdiktes van de leverancier: te dik in één keer aanbrengen geeft krimpscheuren en een slecht drogende laag.
Geschikte ondergronden
- Leemsteen, kalkzandsteen, baksteen, cellenbeton, riet en houtwolcementplaat — deze zuigen en geven een goede hechting.
- Gipsplaat: alleen met de juiste voorstrijk en niet in vochtige ruimtes.
- Beton en glad cementwerk: alleen met een hechtbrug of opgeruwd oppervlak.
- Niet geschikt zonder maatregelen: bestaande latex- of muurverflagen, oude vetlagen en elke laag die zelf niet vasthecht. Verwijderen of opruwen, anders komt het leem er met laag en al af.
Verwerking
- Werk boven 5 °C en zorg voor doorstroming; leem droogt alleen door afvoer van vocht.
- Ventileer, maar zet er geen bouwdroger of straalkachel op. Te snel drogen aan het oppervlak veroorzaakt krimpscheuren en een zwakke bovenlaag.
- Reken op langere droogtijden dan bij gipsstuc, zeker in de winter en bij dikke lagen.
- Bewerk het natte oppervlak met spons, filt of stalen spaan; elke behandeling geeft een andere structuur. Oefen op een proefvlak — het eindbeeld is grotendeels handwerk.
- Bijwerken kan altijd. Een beschadigde plek bevochtig je, schuur je op en werk je opnieuw af; de reparatie versmelt met de bestaande laag.
Aandachtspunten
- Niet in het spatwatergebied van douche en bad; daar hoort tegelwerk of een waterbestendige afwerking.
- Beperkte krasvastheid. In een gang, een kinderkamer of langs een trap is een hardere afwerklaag of een leemhoudende verf een verstandige keuze.
- Alkalische verf en cementmortel horen er niet op; kies een damp-open kalk- of leemverf als je toch wilt schilderen.
- Schaduwwerking van strijklicht. Wanden bij grote ramen tonen elke oneffenheid; besteed extra aandacht aan het vlak zetten van de onderlaag.
Gerelateerde termen
- Leem
- Leemsteen
- Krabpleister
- Gevelbepleistering
- Blauw pleisterwerk
- Betonstuc
- Duurzaam bouwen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
