Lift-slab is een bouwmethode waarbij alle verdiepingsvloeren van een gebouw op maaiveldniveau boven elkaar worden gestort en daarna langs de al geplaatste kolommen omhoog worden gevijzeld naar hun definitieve hoogte. De Nederlandse benaming is hefvloermethode of hijsvloermethode.
De methode is in de Verenigde Staten ontwikkeld en werd vanaf de jaren vijftig toegepast, vooral bij kantoren, parkeergarages en appartementengebouwen met een regelmatig kolomraster.
Hoe het werkt
- De fundering en de kolommen worden eerst gemaakt. De kolommen staan over de volle gebouwhoogte, of worden gaandeweg verlengd.
- De begane-grondvloer wordt op het zand gestort en dient meteen als vlakke mal voor de vloeren erboven.
- Alle verdiepingsvloeren worden er als een stapel bovenop gestort, gescheiden door een scheidingsmiddel zodat ze niet aan elkaar hechten. Rond elke kolom zit een stalen kraag — de hefkraag — die later dienst doet als verbinding.
- Vijzels op de kolomkoppen trekken de vloeren via stangen één voor één omhoog, te beginnen met de bovenste. Het hijsen gaat traag en synchroon; alle vijzels moeten dezelfde slag maken, anders komt de plaat scheef te hangen.
- Op hoogte aangekomen wordt de hefkraag definitief aan de kolom gelast of gepend, en draagt de vloer zelfstandig.
Waarom het aantrekkelijk leek
- Nauwelijks bekisting. De vloer eronder is de mal. Dat scheelt materieel, arbeid en steigerwerk.
- Werken op de grond. Wapening vlechten en storten gebeurt op maaiveld, wat sneller en veiliger is dan hetzelfde werk op hoogte.
- Weinig ruimte nodig rondom het gebouw, wat op krappe binnenstedelijke kavels telt.
Het risico
Het zwakke punt zit precies in de fase die het systeem uniek maakt: zolang een vloerplaat aan de vijzels hangt, rust hij niet op een definitieve verbinding. In die tijdelijke situatie is de constructie gevoelig voor scheefstand, voor uitwijken van de slanke kolommen en voor het bezwijken van één enkele ophangpunt — waarna de plaat kan doorschuiven en de platen eronder meeneemt.
Dat gebeurde in 1987 bij de instorting van L’Ambiance Plaza in Bridgeport, Connecticut, tijdens de bouw van een appartementengebouw met de lift-slabmethode. Daarbij kwamen 28 bouwvakkers om het leven. De ramp leidde in de Verenigde Staten tot aanzienlijk strengere eisen aan tijdelijke stabiliteit en aan de detaillering van de plaat-kolomverbinding, en de methode raakte grotendeels uit de gratie.
Vandaag
Lift-slab wordt nog maar zelden toegepast. Voor de doelen waarvoor de methode werd bedacht — snelheid en weinig bekisting — zijn er inmiddels alternatieven met een gunstiger risicoprofiel, zoals prefab kanaalplaatvloeren, breedplaatvloeren en systeembekisting op tafels. De term blijft in de bouwkunde vooral als voorbeeld in beeld: van een methode die op papier klopte, maar waarvan de tijdelijke bouwfase de bepalende faalkans bleek te zijn.
Gerelateerde termen
- Vlakke plaatvloer
- Kanaalplaatvloer
- Breedplaatvloer
- Bekisting
- Kolom
- Pons (ponskracht)
- Prefab beton
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
