Lignisol is een lichte, zachte bouwsteen die is opgebouwd uit houtvezels met lignine als bindmiddel. Het materiaal werd in het midden van de twintigste eeuw toegepast als isolerende, niet-dragende steen, onder meer in spouwmuren en in koel- en vorstvrije opslagruimten.
Lignine is het natuurlijke bindmiddel dat in hout de vezels bij elkaar houdt. Door houtvezels onder druk en warmte te verwerken, kan die lignine opnieuw als bindmiddel dienen — zonder toevoeging van cement of kunsthars.
Eigenschappen
- Licht. Door het hoge houtaandeel en de open structuur weegt de steen een fractie van een gebakken baksteen of betonblok.
- Isolerend. De ingesloten lucht in de vezelstructuur remt zowel koude als warmte. Dat was in een tijd waarin isolatiemateriaal nog geen vanzelfsprekendheid was het hoofdargument voor toepassing.
- Zacht en goed bewerkbaar. Te zagen met handgereedschap, wat het plaatsen rond leidingen en onregelmatigheden eenvoudig maakt.
- Vochtgevoelig. Dit is de belangrijkste beperking. Het materiaal neemt water gretig op. In een vochtige omgeving verliest het zijn isolatiewaarde, en aanhoudend vocht leidt tot aantasting en schimmel.
Toepassing
De steen was niet bedoeld om te dragen. Hij werd toegepast als:
- spouwvulling of binnenblad in een spouwmuur, waar het buitenblad het slagregenwater keert;
- isolerende scheidingswand in gebouwen waar temperatuurverschil belangrijk was, zoals opslagruimten die vorstvrij moesten blijven;
- thermische onderbreking op plekken waar een koudebrug moest worden vermeden.
Waar je het nu tegenkomt
Lignisol is geen materiaal dat je vandaag nog koopt. Het is een historische productnaam uit een generatie lichte, organische bouwmaterialen die inmiddels is vervangen door minerale wol, EPS, PIR en moderne houtvezelisolatieplaten. Die moderne houtvezelplaten werken op hetzelfde principe, maar zijn beter beschermd tegen vocht en hebben een gedocumenteerde en gecertificeerde isolatiewaarde.
Kom je het materiaal tegen bij verbouwing van een woning uit de jaren veertig tot zestig, houd dan rekening met het volgende:
- Reken niet op de isolatiewaarde. Na decennia in een spouw is de oorspronkelijke prestatie meestal weg, zeker als er ooit vocht bij is geweest.
- Controleer op vochtschade voordat je de spouw dichtzet of naisoleert. Verzadigd, vergaan materiaal moet eruit, anders isoleer je vocht in.
- Neem het niet als drager mee in een constructieve berekening.
- Bij een woning uit die periode is asbest in andere bouwdelen een reëel aandachtspunt. Lignisol zelf bevat geen asbest, maar laat bij twijfel over aangrenzende platen of kitten een inventarisatie doen voordat je gaat slopen.
Gerelateerde termen
- Houtwolcementplaat
- Houtvezelplaat
- Spouwmuur
- Spouwisolatie
- Lignine
- Koudebrug
- Isolatiewaarde
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
