Lintbebouwing is bebouwing die zich in een langgerekt lint langs één infrastructuurlijn ontwikkelt — een weg, een dijk, een vaart of een ontginningsas — meestal maar één of twee percelen diep, met open landschap direct achter de bebouwing.
Het is geen ontworpen stedenbouwkundige vorm maar een gegroeid patroon: iedereen wilde aan de weg of het water zitten, dus werd er langs de lijn gebouwd en niet erachter.
Hoe het ontstaat
In Nederland gaat lintbebouwing vaak terug op de ontginningsgeschiedenis:
- Veenontginningslinten. Bij de ontginning van het veen kreeg elke boer een smalle, diepe strook loodrecht op een ontginningsbasis. De boerderij kwam aan de kop van die strook, aan de weg of vaart. Doordat alle stroken even breed waren, staan de boerderijen op regelmatige afstand in een lint — het beeld dat het Groene Hart en de Friese veengebieden kenmerkt.
- Dijklinten. Bebouwing op en langs een dijk, omdat dat de enige droge en begaanbare lijn in het landschap was.
- Uitloopbebouwing. In de negentiende en twintigste eeuw groeide een dorp uit langs de uitvalsweg, waarbij het lint zich losmaakte van de kern.
In het Engels heet dat laatste type ribbon development; in Groot-Brittannië werd de ongeremde groei ervan langs uitvalswegen in 1935 wettelijk aan banden gelegd.
Kenmerken
- Grote verscheidenheid. Omdat een lint over eeuwen is volgebouwd, staan er panden uit alle perioden naast elkaar: een boerderij naast een jaren-dertigwoning naast een recente vrijstaande woning. Die afwisseling in leeftijd, kaprichting, hoogte en rooilijn is juist het karakteristieke.
- Wisselende rooilijn. Anders dan in een straat staan de panden niet strak in het gelid; de verspringing hoort erbij.
- Doorzichten. Tussen de bebouwing door zijn er open plekken met zicht op het achterliggende landschap. Die doorzichten zijn ruimtelijk vaak het waardevolste kenmerk van een lint.
- Menging van functies. Wonen, een agrarisch bedrijf, een werkplaats en soms een winkel door elkaar.
Wat het betekent als je in een lint wilt bouwen
Linten staan in gemeentelijk beleid vrijwel altijd apart beschreven, juist omdat het beeld kwetsbaar is. Houd rekening met:
- Behoud van doorzichten. Veel gemeenten stellen een minimale afstand tussen bouwvolumes verplicht, of verbieden dichtbouwen van open plekken, om te voorkomen dat het lint een gesloten straatwand wordt.
- Kaprichting en nokhoogte. Vaak is voorgeschreven dat de nok haaks op of juist evenwijdig aan de weg loopt, in aansluiting op de omgeving.
- Geen tweede rij. Bouwen áchter het lint — de zogenaamde tweedelijnsbebouwing — wordt meestal niet toegestaan, omdat dat het landschappelijke principe doorbreekt.
- Verkeersveiligheid en ontsluiting. Een nieuwe inrit op een drukke lintweg vraagt afzonderlijke toestemming van de wegbeheerder.
- Geluid en milieuzonering. In een gemengd lint kan de aanwezigheid van een agrarisch bedrijf de bouw van een woning op korte afstand beperken.
Kortom: in een bebouwingslint is het bestemmingsplan of omgevingsplan meestal specifieker en strenger dan in een reguliere woonwijk. Vraag vóór het ontwerp het geldende beeldkwaliteitsplan op.
Gerelateerde termen
- Rooilijn
- Bestemmingsplan
- Beeldkwaliteitsplan
- Nokrichting
- Ontginning
- Bouwvlak
- Beschermd dorpsgezicht
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
