LOD staat voor Level of Detail — het detailniveau van een object in een BIM-model. In de praktijk wordt dezelfde afkorting ook gebruikt voor Level of Development: niet alleen hoe gedetailleerd de geometrie is, maar ook hoe betrouwbaar de erin vastgelegde informatie is.
Dat onderscheid is geen woordenspel. Een kozijn kan er in het model prachtig uitzien terwijl er nog geen leverancier, geen U-waarde en geen definitieve maat achter zit. Level of Detail zegt iets over de vorm; Level of Development zegt daarnaast wat je erop mag baseren.
De niveaus
De meest gebruikte indeling komt uit de Amerikaanse praktijk en loopt van 100 tot 500:
- LOD 100 — symbolisch. Het object is aanwezig als indicatie: een blok, een vlak, een oppervlakte. Bruikbaar voor massastudie, ruimtelijke haalbaarheid en een eerste kostenkengetal.
- LOD 200 — globaal. Een generiek element met benaderde afmeting, vorm en positie. Je ziet dát er een wand komt en ongeveer hoe dik.
- LOD 300 — nauwkeurig. Het element heeft de juiste maat, vorm, oriëntatie en plaats. Dit is doorgaans het niveau waarop wordt aanbesteed en waaruit maatvoering kan worden afgeleid.
- LOD 350 — met aansluitingen. LOD 300 plus de interfaces met andere bouwdelen: bevestigingen, doorvoeren, ondersteuningen. Dit is het niveau waarop clashcontrole tussen disciplines zinvol wordt.
- LOD 400 — uitvoeringsgereed. Voldoende gedetailleerd voor productie en montage, inclusief fabricagegegevens.
- LOD 500 — as-built. Het opgeleverde en in het werk geverifieerde object, bedoeld voor beheer en onderhoud.
Let op: de niveaus zijn een afspraak, geen wet. Verschillende landen en opdrachtgevers hanteren varianten met andere nummers of andere namen.
LOD en LOI
Naast LOD wordt vaak LOI gebruikt: Level of Information — het niveau van de niet-geometrische informatie. Denk aan materiaal, brandwerendheid, thermische waarde, artikelnummer, onderhoudsinterval en garantietermijn.
De combinatie is wat telt. Een model met hoge LOD en lage LOI is een mooi plaatje zonder inhoud; een model met hoge LOI en lage LOD is een database met vage vormen. In een goede informatieleveringsspecificatie leg je beide vast, per object en per fase.
De Europese norm NEN-EN 17412-1 benadert dit vanuit de vraag in plaats van het aanbod, met het begrip Level of Information Need: bepaal eerst welke beslissing er genomen moet worden, en lever dan precies de informatie die daarvoor nodig is — niet meer.
Waarom je dit vooraf vastlegt
Dit is de reden dat LOD in vrijwel elk BIM-uitvoeringsplan staat:
- Meer detail is niet beter. Een model dat te vroeg te gedetailleerd is, kost onnodig veel tijd, wordt traag en — het grootste risico — suggereert een zekerheid die er nog niet is. Iemand baseert dan een bestelling op een maat die nog niet vaststaat.
- Te weinig detail leidt tot faalkosten. Wie op LOD 200 gaat clashen, vindt niets, en op de bouw alsnog alles.
- Het bepaalt wie waarvoor tekent. Modelleert de constructeur de wapening, of de leverancier? De afspraak over LOD en fase legt die verdeling vast.
Leg per fase, per discipline en per objecttype vast welk niveau geldt, en spreek af wie het model op dat niveau controleert.
Gerelateerde termen
- BIM
- BIM-uitvoeringsplan
- IFC
- Clashdetectie
- As-built tekening
- Objectenbibliotheek
- Faalkosten
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
