Luchtkalk is kalk die alleen aan de lucht verhardt: hij neemt koolstofdioxide uit de lucht op en verandert daarbij langzaam terug in kalksteen. Dat proces heet carbonatatie. Zonder contact met lucht verhardt luchtkalk niet — vandaar de naam.
In de Europese normering (NEN-EN 459-1) wordt luchtkalk aangeduid met de letters CL (calcium lime), gevolgd door het gehalte, bijvoorbeeld CL 90. De tegenhanger is hydraulische kalk (NHL), die wél onder water en zonder luchttoetreding verhardt.
De kalkkringloop
- Branden — kalksteen wordt bij hoge temperatuur gebrand tot ongebluste kalk
- Blussen — met water ontstaat gebluste kalk: kalkhydraat als poeder, of kalkdeeg bij blussen met een overmaat water
- Verwerken — gemengd met zand en water tot mortel of pleister
- Carbonateren — de kalk neemt CO2 op en wordt weer kalksteen
Die laatste stap verloopt van buiten naar binnen en is traag: dagen tot weken voor de oppervlaktelaag, maanden tot jaren voor een dikke mortelvoeg.
Eigenschappen
| Eigenschap | Betekenis in de praktijk |
|---|---|
| Dampopen | Vocht kan door de laag naar buiten drogen — essentieel bij oud, vochtig metselwerk |
| Zacht en flexibel | Neemt kleine bewegingen op zonder scheuren; de voeg beschadigt in plaats van de steen |
| Zelfhelend | Fijne haarscheurtjes kunnen door opgeloste kalk deels dichtgroeien |
| Lage sterkte | Niet geschikt als constructieve of belaste mortel |
| Traag | Vraagt geduld en nabehandeling |
Waar gebruik je het?
- Restauratie van historisch metselwerk, waar cementmortel de zachte oude baksteen kapot zou drukken
- Kalkpleister en kalkstuc binnen, met een karakteristieke matte, licht levendige uitstraling
- Kalkverf op minerale ondergronden
- Vochtige ruimtes en kelders, vanwege de hoge alkaliteit die schimmelgroei tegengaat en de dampopenheid
Praktische tips
- Niet in de zon of in de wind verwerken — de laag droogt dan sneller dan hij carbonateert en verpoedert
- Nabehandelen — houd het werk enkele dagen vochtig, bijvoorbeeld met een fijne nevel, zodat de carbonatatie doorzet
- Niet bij vorst — verwerk boven enkele graden en bescherm het werk enkele weken tegen vorst
- Voorbevochtigen — een droge, zuigende ondergrond onttrekt het aanmaakwater en de kalk hecht niet
- Bescherm jezelf — kalk is sterk basisch en tast huid en ogen aan. Handschoenen en een veiligheidsbril zijn geen luxe
- Nooit dichtsmeren — een cementgebonden of kunststofhoudende afwerking over kalkwerk maakt de dampopenheid ongedaan en verplaatst het vochtprobleem
Gerelateerde termen
- Kalk
- Kalkmortel
- Kalkdeeg
- Kalksteen
- Carbonatatie
- Kalkzandsteen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
