Marmer is een metamorf gesteente dat is ontstaan doordat kalksteen onder hoge druk en temperatuur is omgekristalliseerd. De oorspronkelijke kalksteenstructuur verdwijnt daarbij en er ontstaat een dicht netwerk van in elkaar grijpende calcietkristallen. Dat verklaart de eigenschappen: marmer is dicht, laat zich spiegelglad polijsten en heeft de karakteristieke aders, die uit de onzuiverheden in het oorspronkelijke gesteente voortkomen.
Chemisch is marmer vrijwel geheel calciumcarbonaat. Op de hardheidsschaal van Mohs zit calciet op 3 — zacht dus, ongeveer krasbaar met een koperen muntje. Graniet, met kwarts op 7, is aanzienlijk harder.
In de handel versus in de geologie
Let op: de steenhandel noemt veel gesteenten “marmer” die geologisch gezien kalksteen of travertijn zijn. Voor de praktijk maakt dat weinig uit — het gedrag is vergelijkbaar — maar bij een bestek of restauratie moet je exact zijn over de steensoort.
Eigenschappen en beperkingen
- Zuurgevoelig. Dit is verreweg het belangrijkste punt. Citroensap, azijn, wijn, cola, ontkalker en veel schoonmaakmiddelen tasten het oppervlak direct aan en laten doffe vlekken achter — ook door een goede politoer heen
- Poreus en vlekgevoelig. Olie, vet en gekleurde vloeistoffen trekken in. Impregneren met een daarvoor bestemd middel beperkt dat, maar maakt de steen niet onaantastbaar
- Krasgevoelig. Zand onder schoenzolen werkt als schuurpapier op een gepolijste vloer. In een hal is een goede schoonloopmat geen luxe
- Buiten. Gepolijst marmer verliest buiten zijn glans en wordt door regen en vorst-dooiwisselingen ruw. Voor buitentoepassing kies je een verzoet of gezoet oppervlak en een vorstbestendige soort
Verwerking en onderhoud
- Afwerking. Gepolijst (glanzend), gezoet (mat glad), verouderd of gefrijnd — de afwerking bepaalt zowel het beeld als de stroefheid. Voor een badkamervloer kies je nooit gepolijst
- Lijmen en voegen. Gebruik altijd een witte, marmergeschikte lijm en voegmortel. Gewone grijze cementgebonden producten kunnen door de steen heen doorschijnen of verkleuring geven
- Schoonmaken. Alleen pH-neutrale reinigers. Geen schuurmiddel, geen azijn, geen antikalk
- Herstel. Doffe plekken en lichte krassen zijn door een natuursteenspecialist uit te slijpen en opnieuw te polijsten; dat is een reëel alternatief voor vervangen
Gerelateerde termen
- Natuursteen
- Metamorf gesteente
- Kalksteen
- Hardheidsschaal van Mohs
- Natuursteen onderhoud
- Granito
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
