Mortel is een mengsel van een bindmiddel (cement of kalk), zand en water dat als “lijm” dient tussen bakstenen, betonblokken of natuursteen. Mortel wordt in vloeibare vorm aangebracht en verhardt tot een stevige, maar iets flexibele verbinding. Het is het materiaal dat metselwerk tot een geheel maakt.
Soorten mortel
| Type | Samenstelling | Toepassing |
|---|---|---|
| Cementmortel | Cement + zand + water | Dragende muren, kelders, vochtige ruimtes |
| Kalkmortel | Kalk + zand + water | Monumenten, zachte stenen |
| Basterdmortel | Cement + kalk + zand + water | Meest gebruikt — combinatie van sterkte en bewerkbaarheid |
| Lijmmortel | Kant-en-klaar (zakgoed) | Cellenbeton, kalkzandsteen (dunne voeg) |
Basterdmortel is de standaard bij woningbouw en doe-het-zelf. De kalk maakt de mortel beter verwerkbaar (smeuïger), het cement geeft sterkte.
Mortel mengen (basterdmortel)
Standaard mengverhouding:
- 1 deel cement
- 1 deel kalk (of metselkalk)
- 6 delen zand (metselzand, gewassen)
- Water naar behoefte (tot romige consistentie)
Of eenvoud
iger: gebruik kant-en-klaar metselmortel uit zakken. Alleen water toevoegen.
Consistentie
De mortel moet:
- Niet te nat zijn (zakt weg onder het gewicht van de steen)
- Niet te droog zijn (hecht niet, laat zich niet uitsmeren)
- “Romig” zijn — als je een troffel erin steekt en kantelt, moet de mortel langzaam glijden
Mortel bij doe-het-zelf projecten
Metselen
1. Breng mortel aan op de steen of de muur (circa 10-12 mm dik)
2. Druk de steen aan en tik waterpas
3. Verwijder overtollige mortel met de troffel
4. Werk de voeg af na het uitharden (voegen)
Hoeveel mortel per m² metselwerk?
- Halfsteens muur: circa 15-20 kg droge mortel per m²
- Steens muur: circa 30-40 kg droge mortel per m²
Verwerkingstijd
Aangemengde mortel moet binnen 1-2 uur verwerkt worden. Daarna begint het cement af te binden en is de mortel niet meer bruikbaar. Meng dus niet te veel in één keer.
Veelgemaakte fouten
- Te natte mortel — De muur zakt uit, de voegen worden slordig
- Te droge mortel — Hecht niet goed aan de steen
- Droge stenen — Droge bakstenen zuigen al het water uit de mortel. Bevochtig de stenen voor het metselen (niet doornat, maar vochtig).
- Mortel hergebruiken — Eenmaal uitgeharde mortel niet opnieuw mengen. Het cement is al afgebonden.
Gerelateerde termen
- Voeg
- Metselverband
- Halfsteens muur
- Trasraam
- Rollaag
Wil je direct aan de slag met een professionele bouwtekening? Bij fredsbouwtekeningen.nl vind je bouwtekeningen voor al je doe-het-zelf projecten, compleet met materiaallijsten en stap-voor-stap instructies.
