Natuurlijke ventilatie is luchtverversing die volledig op natuurkundige krachten draait: wind langs de gevel en het temperatuurverschil tussen binnen en buiten. Er komt geen ventilator aan te pas. De lucht komt binnen via roosters, klepramen of gevelopeningen en verlaat het gebouw via roosters aan de andere zijde of via een verticaal kanaal.
De twee drijvende krachten
- Winddruk — aan de loefzijde van een gebouw ontstaat overdruk, aan de lijzijde onderdruk. Dat verschil duwt lucht door het gebouw. Dwarsventilatie, met openingen aan twee tegenoverliggende gevels, benut dit het best
- Thermische trek (schoorsteeneffect) — warme binnenlucht is lichter en stijgt. Bij een hoogteverschil tussen toevoer- en afvoeropening ontstaat een luchtstroom. Hoe groter het hoogteverschil en het temperatuurverschil, hoe sterker de trek
Beide krachten zijn gratis, maar ook grillig: op een windstille dag in het najaar, wanneer binnen en buiten bijna dezelfde temperatuur hebben, valt het debiet vrijwel stil. Dat is meteen de zwakte van het systeem.
Voor- en nadelen
- Voordeel: geen elektriciteit, geen ventilator, geen geluid. Er is niets dat kapot kan gaan
- Voordeel: weinig onderhoud — roosters schoonmaken is het hele verhaal
- Nadeel: niet regelbaar. Bij storm te veel, bij windstilte te weinig
- Nadeel: tocht en warmteverlies. De binnenkomende lucht heeft buitentemperatuur; warmteterugwinning is niet mogelijk
- Nadeel: geen filtering van pollen, roet en fijnstof
Toepassing
In woningen van voor pakweg 1990 is natuurlijke ventilatie de regel: roosters of ventilatieopeningen in de gevel en een verticaal kanaal in keuken, badkamer en toilet. In nieuwbouw is dit systeem als enige voorziening nauwelijks nog toereikend, omdat de eisen aan luchtdichtheid en energieprestatie hoog liggen. Wel wordt natuurlijke toevoer nog volop gecombineerd met mechanische afvoer — het bekende systeem C.
Aandachtspunten
- Roosters moeten open. Een dichtgeschroefd of dichtgeplakt rooster is de snelste route naar condens en schimmel op de koudste plek in de kamer
- Reinig roosters jaarlijks; stof, insecten en verf halveren de doorlaat
- Zet nooit een afzuigkap of ventilator op een natuurlijk afvoerkanaal dat ook door een open toestel wordt gebruikt — dat kan verbrandingsgassen naar binnen trekken
- Zorg voor doorstroom binnen de woning: een spleet van ongeveer 1 tot 2 cm onder de binnendeuren, of overstroomroosters
- Combineer met spuiventilatie: ramen kort en breed openzetten ververst de lucht veel sneller dan een raam de hele dag op een kier
Gerelateerde termen
- Mechanische ventilatie
- Balansventilatie
- Nachtventilatie
- Condensatie
- Luchtdicht bouwen
- Bouwbesluit
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
