Neerslaggesteente is sedimentair gesteente dat niet is ontstaan door bezinking van aangevoerde korrels, maar doordat opgeloste stoffen uit verzadigd water neerslaan. Het is daarmee de tegenhanger van afzettingsgesteente, waarbij zand-, klei- en grinddeeltjes door water of wind worden aangevoerd en bezinken.
Twee vormingswijzen
- Fysisch-chemisch — water dat verzadigd is met kalk, gips of zout verliest door verdamping, drukverandering of temperatuurstijging zijn oplosvermogen, en de stof slaat neer. Zo ontstaan travertijn en kalktuf bij bronnen, en steenzout en gips in indampende lagunes
- Biogeen — de neerslag komt tot stand door tussenkomst van organismen. Schelpen, koraal, kalkalgen en skeletjes van eencelligen bouwen kalk op; veel kalksteen en krijt zijn zo ontstaan. Ook steenkool valt onder de gesteenten van organische oorsprong
Herkenbare voorbeelden in de bouw
- Travertijn — een poreuze, gebande kalksteen uit warme bronnen, herkenbaar aan de karakteristieke gaatjes. Veel toegepast als vloer- en wandbekleding, en klassiek in de Romeinse bouwkunst
- Kalktuf — het lichtere, sponzige neefje van travertijn
- Kalksteen en krijt — biogeen gevormd, het uitgangsmateriaal voor kalk en cement
- Gips en anhydriet — grondstof voor gipsplaat, gipsblokken en stucwerk
Wat het betekent voor de verwerking
Neerslaggesteenten zijn vrijwel altijd kalk- of sulfaathoudend, en dat heeft directe gevolgen:
- Zuurgevoelig. Reinigingsmiddelen op zuurbasis, ontkalker en zure regen tasten het oppervlak aan
- Poreus. Travertijn wordt voor vloertoepassing vaak gevuld met een pasta; buiten kan water in de poriën bevriezen en schade geven
- Zacht. De krasvastheid is beduidend lager dan die van graniet; kies bewust waar je het toepast
- Oplosbaar. Gipshoudend gesteente is niet vorstbestendig en niet geschikt voor buitentoepassing
Aandachtspunten
- Vraag bij aankoop naar de vorstbestandheid als het materiaal buiten komt
- Impregneren beperkt vlekvorming en vuilopname, maar maakt de steen niet zuurbestendig
- Bij restauratie geldt: een neerslaggesteente hoort te worden aangeheeld met vergelijkbaar en niet met harder materiaal
Gerelateerde termen
- Afzettingsgesteente
- Kalksteen
- Kalk
- Marmer
- Natuursteenbewerkingen
- Hydrofoberen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
