Neomodernisme is de architectuurstroming die vanaf ongeveer de jaren negentig teruggrijpt op de uitgangspunten van het vooroorlogse modernisme. Na een periode waarin het postmodernisme juist ornament, kleur en historische verwijzingen omarmde, keerde de aandacht terug naar de strakke, heldere vorm en naar het idee dat een gebouw moet laten zien hoe het in elkaar zit.
Kenmerken
- Strakke, geometrische volumes — rechthoekige blokken, weinig geleding, scherpe hoeken
- Platte daken en horizontale raamstroken, rechtstreeks ontleend aan het rationalisme, het functionalisme, de Bauhaus en De Stijl
- Zichtbare constructie — kolommen, liggers en verbindingen worden getoond in plaats van weggewerkt
- Materialen in het zicht: glas, staal, beton, hout, aluminium, vaak in de eigen kleur
- Grote glasvlakken en transparantie tussen binnen en buiten
- Weinig ornament; het beeld komt uit verhouding, ritme en materiaal
De stroming zette zich vooral door in kantoor- en utiliteitsbouw. Daar zijn de opgaven groter en de esthetische randvoorwaarden vrijer dan in de woningbouw, waar welstand en marktvoorkeur vaker naar een traditionele gevel neigen. In Nederland zijn de kantoortorens op de Kop van Zuid in Rotterdam een bekend voorbeeld.
Kritiek
Het neomodernisme deelt de kritiek die het oorspronkelijke modernisme al kreeg: gebouwen die op zichzelf overtuigen, kunnen als groep kil en anoniem uitpakken. Het Haagse ministeriecomplex dat als de Zwarte Madonna bekendstond en in 2007 werd gesloopt, geldt als schoolvoorbeeld van die kritiek. Uit de stroming is verder het supermodernisme voortgekomen, waarin het opvallen en het onderscheidende juist het hoofddoel worden.
Aandachtspunten in de uitvoering
- Details moeten kloppen. Bij zichtwerk is er geen lijst of profiel om een afwijking in weg te werken; maatvoering en tolerantie zijn bepalend
- Grote glasvlakken vragen zonwering. Zonder buitenzonwering of zonwerend glas is oververhitting bijna onvermijdelijk
- Koudebruggen. Doorlopende betonvloeren naar buiten, uitkragende balkons en zichtbare stalen kolommen zijn thermisch lastig; los ze op met thermische onderbrekingen
- Platte daken vragen aandacht voor afschot en noodoverloop. Reken op minimaal afschot en zorg voor een noodafvoer boven de bovenkant van de dakrand
Gerelateerde termen
- Modernisme
- Functionalisme
- Bauhaus
- Expressionisme
- Neogotiek
- New urbanism
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
