Onderstempelen is het tijdelijk plaatsen van stempels onder een bouwdeel, zodat dat deel niet bezwijkt of doorbuigt voordat het zijn eigen belasting kan dragen. Een stempel is een in hoogte verstelbare stalen buis met een voetplaat en een kopplaat; in de praktijk ook wel betonstempel of schoorstempel genoemd.
Wanneer onderstempelen
De drie klassieke situaties:
- Verse betonvloeren. Beton bereikt zijn sterkte pas na dagen tot weken. Na het strippen van de bekisting blijft een deel van de stempels staan tot het beton voldoende sterkte heeft — dit heet naonderstempelen
- Breedplaatvloeren en kanaalplaatvloeren. Een breedplaatvloer werkt tijdens de bouw als bekisting en is nog niet constructief. Hij wordt onderstempeld op de door de leverancier voorgeschreven afstanden, totdat de druklaag is uitgehard
- Verbouwingen. Voordat een dragende muur (gedeeltelijk) wordt weggehaald, wordt de bovenliggende vloer of muur onderstempeld. Pas als de nieuwe ligger op zijn plaats en volledig opgelegd is, gaan de stempels weg
Toepassing en vuistregels
- Volg de stempelinstructie van de leverancier. Bij prefab vloerelementen bepaalt de fabrikant de afstand tussen de stempelrijen en de maximale belasting per stempel — die instructie is geen advies maar een voorwaarde
- Stempel altijd door naar een draagkrachtige ondergrond. Op een verdiepingsvloer moet je ook de vloer daaronder onderstempelen, anders verplaats je het probleem alleen maar naar beneden
- Gebruik een verdeelbalk (een houten of stalen ligger onder de kop van de stempels) om de last over de constructie te spreiden in plaats van puntsgewijs in te leiden
- Zet de stempels loodrecht en geborgd. Een scheefstaande stempel kan wegschuiven; koppel bij grotere hoogtes de stempels aan elkaar
- Draai niet te hard aan. De stempel moet de last overnemen, niet de constructie omhoogdrukken — overspannen kan schade veroorzaken
- Verwijder pas na vrijgave. Bij beton na de opgegeven ontkistingssterkte, bij verbouwingen na goedkeuring van de constructeur
> Bij het slopen van een dragende muur zonder onderstempeling kan een vloer plotseling bezwijken. Dit is een van de meest onderschatte risico’s bij zelf verbouwen — laat de tijdelijke ondersteuning altijd onderdeel zijn van het constructieadvies.
Gerelateerde termen
- Betonstempel
- Bekisting
- Breedplaatvloer
- Ontkisten
- Onderslagbalk
- Stutten
- Ondersabelen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
