Ongebluste kalk is gebrande kalk — calciumoxide (CaO) — die nog niet met water is vermengd. Het is het tussenproduct in de kalkkringloop: kalksteen wordt gebrand tot ongebluste kalk, en die wordt daarna met water geblust tot gebluste kalk (calciumhydroxide), het bindmiddel voor kalkmortel en kalkverf. Andere namen zijn gebrande kalk en kluitkalk, naar de brokken waarin het uit de oven komt.
De kalkkringloop
- Branden — kalksteen (calciumcarbonaat) wordt in een kalkoven verhit, waarbij kooldioxide ontsnapt en ongebluste kalk overblijft
- Blussen — er wordt water toegevoegd; de kalk valt uiteen tot gebluste kalk. Deze reactie is sterk exotherm: het mengsel wordt kokend heet en spat
- Carbonateren — in de mortel of verf neemt de gebluste kalk uit de lucht weer kooldioxide op en verhardt langzaam terug tot calciumcarbonaat
De cyclus is daarmee rond: wat uit de steen kwam, wordt in de muur weer steen.
Toepassing
- Uitgangsstof voor kalkmortel en kalkverf, na blussen. In de restauratie wordt met kluitkalk gebluste kalk (kalkdeeg, ook wel sumpkalk) gewaardeerd om zijn plasticiteit en fijnheid
- Bodemstabilisatie in de grond-, weg- en waterbouw: ongebluste kalk onttrekt water aan natte klei en maakt de grond direct beter verwerkbaar en draagkrachtiger
- Industrieel in onder meer rookgasreiniging, staalproductie en waterbehandeling
Veiligheid — dit is geen onschuldig materiaal
Ongebluste kalk vraagt echt om voorzorg:
- Reageert heftig met water, ook met het vocht van huid, ogen en luchtwegen. De reactie geeft veel warmte
- Sterk bijtend. Contact met de ogen kan blijvende schade geven; op vochtige huid ontstaan brandwonden die pas later voelbaar worden
- Draag altijd een nauwsluitende veiligheidsbril of gelaatsscherm, ondoorlatende handschoenen, bedekkende kleding en stofmasker
- Voeg kalk toe aan water, nooit water aan kalk, en houd afstand tijdens het blussen
- Bewaar droog en luchtdicht. Ongebluste kalk trekt vocht uit de lucht aan; een aangebroken zak in een vochtige ruimte kan warm worden
Bij twijfel over verwerking: lees het veiligheidsinformatieblad van de leverancier vóór gebruik.
Gerelateerde termen
- Gebluste kalk
- Kalkoven
- Kalkblussen
- Kalkdeeg
- Kalkmortel
- Luchtkalk
- Kalksteen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
