Opsteken heeft in het metselvak twee betekenissen. Ten eerste: de metseldraad omhoog verplaatsen naar de volgende steenlaag. Ten tweede: de specie in de kuip regelmatig met de troffel van onderaf omhoog halen, zodat de samenstelling homogeen blijft.
Het zijn allebei kleine handelingen die elk kwartier terugkomen — en juist daarom bepalen ze in belangrijke mate de kwaliteit van het werk.
Opsteken van de metseldraad
De metseldraad is een strak gespannen lijn tussen twee metselprofielen of tussen twee draadhouders in het metselwerk. Hij markeert precies waar de bovenkant van de volgende laag stenen moet komen. Na elke laag gaat de draad één laagmaat omhoog: dat is opsteken.
Praktische punten:
- Laagmaat aanhouden. De laagmaat is de steenhoogte plus de voegdikte. Bij een gangbare waalformaat-baksteen van 50 mm hoog met een voeg van 12,5 mm kom je op een laagmaat van 62,5 mm — acht lagen per 50 cm. Zet die maat vooraf op je metselprofiel af, dan hoef je niet elke laag opnieuw te meten.
- Gebruik draadopsteekjes. Kleine haakjes of klemmetjes waarmee je de draad in één beweging een laag hoger zet, zonder hem los te maken.
- Spanning. Een doorhangende draad geeft een doorhangende muur. Bij lange muren zet je halverwege een steun onder de draad (een draadruiter), anders zakt hij door zijn eigen gewicht.
- Draad aan de buitenzijde. Houd altijd dezelfde afstand tussen draad en steen aan, meestal een paar millimeter, zodat je de stenen niet tegen de draad aan duwt.
Opsteken van de specie
Metselspecie ontmengt in de kuip: het water komt bovendrijven, het zand zakt. Bij warm of winderig weer droogt de bovenlaag bovendien uit. Door regelmatig met de troffel diepere specie omhoog te halen en door te mengen blijft de mortel bruikbaar en verwerkt hij zich gelijkmatig.
Waarom het uitmaakt: specie die je niet opsteekt geeft plaatselijk te droge en te natte mortel. Dat leidt tot kleurverschil in de voegen, wisselende hechting en zwakke plekken in het metselwerk.
Aanvullende tips:
- Maak niet meer specie aan dan je in ongeveer één tot twee uur verwerkt.
- Voeg geen extra water toe om verstijfde specie weer soepel te maken; daarmee verlaag je de sterkte. Bij kant-en-klare mortel volg je de opgave van de fabrikant.
- Dek de kuip af tegen zon en wind.
- Metsel niet bij vorst en niet in de volle zon zonder afscherming.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
