Wat is plaatmateriaal?
Plaatmateriaal is de verzamelnaam voor alle bouwmaterialen die in plaatvorm worden geleverd en waarmee je in één handeling een groot vlak dichtzet. Denk aan multiplex, OSB, spaanplaat, MDF, gipsplaat, cementgebonden platen en vezelcementplaten. Ze worden gebruikt als beplating van wanden, plafonds, daken en vloeren, als ondergrond voor afwerking en als constructief schijfmateriaal.
De belangrijkste soorten
- Multiplex — gekruist verlijmde fineerlagen; sterk, stijf en maatvast in beide richtingen. Verkrijgbaar in binnen- en buitenkwaliteit (met verschillende lijmsoorten) en in houtsoorten van vuren tot berken en okoumé.
- OSB — grote, gerichte houtspanen in lagen verlijmd. Goedkoper dan multiplex en constructief goed toepasbaar als wand- en dakbeplating.
- Spaanplaat — fijne spanen; vlak en goedkoop, maar gevoeliger voor vocht. Er bestaan vochtwerende kwaliteiten.
- MDF — geperste houtvezels, egaal en glad; ideaal om te schilderen en te frezen, maar niet vochtbestendig in standaarduitvoering.
- Gipsplaat — gipskern met kartonnen bekleding; de standaard binnenafwerking voor wanden en plafonds, met varianten voor vocht, brand en geluid.
- Cementgebonden en vezelcementplaat — voor vochtige en brandgevoelige situaties, buiten en achter tegelwerk.
Maten en dikten
De gangbare plaatmaten zijn 2440 × 1220 mm en 2500 × 1220 mm, met daarnaast langere platen (bijvoorbeeld 3050 mm) voor plafonds en hoge wanden. Gipsplaat is meestal 600 of 1200 mm breed, afgestemd op een regelafstand van 300, 400 of 600 mm hart-op-hart. Houd bij het ontwerp van je regelwerk altijd de plaatmaat aan: dan vallen de naden op een regel en beperk je het snijverlies.
Kiezen: waar je op let
- Vocht. Dit is de belangrijkste vraag. Standaard spaanplaat en MDF in een badkamer of buitenwand zwellen onherstelbaar op. Kies vochtwerende kwaliteiten of ga over op vezelcement.
- Constructief of niet. Alleen platen met de juiste sterkteklasse mogen als windverband of dakschijf worden ingezet. Vraag om een plaat met de bijbehorende prestatieverklaring; niet elke “OSB-plaat” is daarvoor geschikt.
- Afwerking. MDF vraagt om grondverf op de kopse kanten, multiplex om randafwerking, gipsplaat om voegvulling en afwerking van de naden.
- Emissie. Voor toepassing binnen is de formaldehydeklasse van belang; let daarop bij grote oppervlakken in kleine ruimtes.
- Brand. In vluchtroutes en technische ruimtes bepaalt de brandklasse de keuze; gipsplaat en vezelcement scoren daar aanzienlijk beter dan houtachtige platen.
Verwerkingstips
- Laat de platen acclimatiseren in de ruimte waar ze komen, liggend en op latten, voordat je ze bevestigt.
- Houd dilatatie aan. Houtachtige platen werken; laat enkele millimeters ruimte tussen de platen en langs wanden. Vastgeklemde platen bollen op.
- Verspring de naden van de tweede laag ten opzichte van de eerste; naden boven elkaar zijn de eerste plek waar scheuren ontstaan.
- Schroef op de juiste afstand volgens het systeem- of fabrikantvoorschrift: te ver uit elkaar geeft losse randen, te dicht bij de kant scheurt de plaat.
- Zaag met afzuiging en stofmasker. MDF- en vezelcementstof is fijn en hoort niet in je longen.
Gerelateerde termen
- Multiplex
- OSB-plaat
- MDF
- Gipsplaat
- Regelwerk
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
