Wat zijn pluiken?

Pluiken zijn ornamenten van banden die samen het patroon vormen dat we een meander noemen: de doorlopende, rechthoekig omgevouwen lijn die als sierband over een lijst, fries of vloerrand loopt.

Het is een verouderde, weinig gebruikte term uit de klassieke bouwkunst. Waar het woord meander het volledige motief aanduidt, slaat pluiken op de afzonderlijke bandelementen waaruit dat motief is opgebouwd.

Het motief

De meander is een van de oudste ornamentvormen in de Europese bouwkunst. Het patroon is opgebouwd uit één band die steeds onder een rechte hoek terugvouwt, waardoor een ritmisch, eindeloos doorlopend beeld ontstaat. Het motief staat bekend onder verschillende namen: meander, Griekse sleutel, of à la grecque.

Doordat het patroon geen begin en geen eind heeft, leent het zich bij uitstek voor randen en omlijstingen — een lijst kan zo over elke lengte worden doorgetrokken.

Waar je het aantreft

• Kroonlijsten en friezen van klassieke en neoklassieke gevels
• Stucwerklijsten langs plafondranden in negentiende-eeuwse interieurs
• Vloeren in mozaïek, terrazzo en tegelwerk, als randband langs de kamerrand
• Smeedwerk in hekken en balkonleuningen

Bij restauratie

Wie een meanderband moet aanvullen, loopt vast op de verdeling. Het patroon moet in de hoeken symmetrisch uitkomen; dat lukt alleen als je de bandbreedte en de steek van tevoren over de totale lengte uitzet en zo nodig de steek fractioneel aanpast in plaats van in de hoek een halve module af te kappen. Meet daarom eerst het bestaande werk op meerdere plaatsen op — oud stucwerk en oud tegelwerk zijn zelden exact regelmatig.

Gerelateerde termen

• Meander
• Ornament
• Fries
• Kroonlijst
• Sierlijst

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.