Wat is pneumatisch?
Pneumatisch betekent “werkend op samengeperste lucht”. Een pneumatisch systeem zet luchtdruk om in beweging of kracht — in tegenstelling tot hydraulisch (olie onder druk), elektrisch (stroom) of handbediend.
Een compressor perst lucht samen in een ketel; via slangen gaat die lucht naar het gereedschap of de cilinder, waar de uitzetting het werk doet. Op de bouw is de gebruikelijke werkdruk voor handgereedschap in de orde van 6 tot 8 bar.
Waar je pneumatiek tegenkomt in de bouw
- Nietmachines, spijker- en tackerpistolen. Het standaardgereedschap voor dakbeschot, rachelwerk, vloerdelen en steigerhout. Snel, licht in de hand en met een constante inslagdiepte.
- Sloophamers en breekhamers. Grote sloophamers en boorhamers op perslucht leveren meer slagkracht dan een vergelijkbaar elektrisch apparaat en kunnen continu draaien.
- Verfspuiten en mortelspuiten. Spuitpleister, spuitgips en gevelcoating worden vrijwel altijd pneumatisch verneveld of getransporteerd.
- Spuitbeton (torkret). Droge mortel wordt met perslucht door een slang naar de spuitmond geblazen en daar met water vermengd.
- Pneumatisch transport van korrelvormige materialen: cement, granulaat en isolatievlokken worden met luchtdruk vanuit een silowagen naar de opslag of de spouw geblazen.
- Pneumatische constructies: luchtkussendaken (ETFE) en opblaasbare hallen, waarin een licht overdrukverschil de constructie in vorm houdt.
Pneumatisch versus hydraulisch versus accu
| Pneumatisch | Hydraulisch | Accu/elektrisch | |
|---|---|---|---|
| Kracht per volume | Matig | Zeer hoog | Matig |
| Gewicht gereedschap | Laag | Hoog | Middel |
| Continu belastbaar | Ja | Ja | Beperkt (warmte, accu) |
| Randapparatuur | Compressor + slang | Aggregaat + slangen | Geen |
| Lekkage | Lucht, schoon | Olie, vervuilend | n.v.t. |
Perslucht is veilig in vochtige en explosiegevaarlijke omgevingen omdat er geen vonken of hete onderdelen aan te pas komen, en een lek is niet vervuilend. Daar staat tegenover dat het energetisch inefficiënt is: een groot deel van de ingestoken elektrische energie gaat als warmte verloren bij het comprimeren.
Praktische aandachtspunten
- Water uit de lucht. Comprimeren maakt condens. Tap de ketel regelmatig af en gebruik een waterafscheider; water in het gereedschap geeft roest en slechte werking.
- Slangdiameter en lengte. Een te dunne of te lange slang geeft drukverlies; het gereedschap loopt dan traag en slaat niet door.
- Smering. Veel persluchtgereedschap heeft een oliesmering nodig, via een olienevelaar of enkele druppels in de aansluiting.
- Gehoorbescherming. Persluchtgereedschap en de compressor zelf produceren hoge geluidsniveaus; gehoorbescherming is geen luxe.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
