Wat is prikken?
Prikken is een oppervlaktebewerking van natuursteen waarbij met een puntig gereedschap dicht op elkaar liggende putjes in het oppervlak worden geslagen. Het resultaat is een korrelige, mat ogende textuur die het licht diffuus weerkaatst en de steen zijn ruwe, ambachtelijke uitstraling geeft.
Handmatig gebeurt het met hamer en puntijzer: de steenhouwer slaat het spitse beitelijzer schuin in het oppervlak, waarbij telkens een klein schilfertje wegspringt. Machinaal worden metalen punten in het oppervlak gedrukt of geslagen. Het beeld is in beide gevallen hetzelfde: een dicht veld van putjes.
Plaats in de reeks bewerkingen
Prikken is de grofste stap in de klassieke reeks steenbewerkingen. Bij het steeds fijner afwerken loopt de volgorde ruwweg zo:
- Kloven en zagen — de ruwe vorm
- Prikken (puntwerk) — grof, onregelmatig putjespatroon
- Boucharderen — regelmatig rasterpatroon met een bouchardehamer
- Frijnen en scharreren — evenwijdige groeven met een frijnbeitel
- Schuren en polijsten — glad tot spiegelend
Van prikken zijn veel varianten afgeleid, die elk hun eigen naam en beeld hebben; de grofheid hangt af van de puntdikte en van hoe dicht de slagen op elkaar staan.
Toepassing
- Gevelbekleding waar een robuuste, ambachtelijke uitstraling gewenst is
- Sokkels en plinten — de ruwe textuur maskeert vuil en beschadigingen
- Restauratie, om nieuw steenwerk aan te laten sluiten op oud, geprikt werk
- Buitentreden en dorpels, omdat het ruwe oppervlak stroef is
Aandachtspunten
- Prikken neemt materiaal weg: houd rekening met enkele millimeters maatverlies ten opzichte van de zaagmaat
- Een geprikt oppervlak is vuilgevoeliger dan een gezaagd of gezoet oppervlak, doordat de putjes stof vasthouden
- Bij restauratiewerk is het beeld even belangrijk als de techniek: leg proefstukken voor en vergelijk ze in strijklicht met het bestaande werk
- Werk altijd met oogbescherming; er springen scherpe splinters weg
Gerelateerde termen
- Natuursteenbewerkingen
- Boucharderen
- Frijnen
- Natuursteenonderhoud
- Afslaan natuursteen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
