Wat is pruikheien?
Pruikheien is het verschijnsel dat de kop van een houten heipaal bij te lang en te zwaar doorheien uitrafelt: de houtvezels spreiden uit en vormen een pluim of ‘pruik’. De naam is beeldend — de vezelbundel aan de paalkop lijkt op een pruik.
De oorzaak is bijna altijd hetzelfde: de paal is te lang ten opzichte van de afstand tussen het maaiveld en de draagkrachtige zandlaag. De paalpunt bereikt de vaste laag en komt niet verder, maar er wordt doorgeheid om de gewenste kalendering te halen. Alle slagenergie gaat dan zitten in het verbrijzelen van de paalkop in plaats van in het indrijven van de paal.
Waarom het een probleem is
- De paal kan niet verder worden ingedreven; de heicontrole geeft een vertekend beeld
- De kop verliest zijn doorsnede en draagkracht en moet worden afgekort tot in gaaf hout
- Daardoor ontstaat vaak een tekort aan paallengte, zodat een oplanger nodig is
- Bij houten paalfunderingen moet de kop onder de laagste grondwaterstand blijven; kort je te veel af, dan komt het hout droog te staan en dreigt paalrot
Hoe je het voorkomt
- Vooraf sonderen. De sondering bepaalt op welke diepte de draagkrachtige laag ligt en dus welke paallengte nodig is.
- Paallengte afstemmen op de sondering. Wordt geen betonopzetter (oplanger) toegepast, dan is het eenvoudigste antwoord: de paal op de juiste lengte afkorten voordat hij wordt geheid.
- Werk met een oplanger of betonopzetter wanneer de paalkop diep onder het maaiveld moet eindigen; het heiblok slaat dan op de opzetter en niet op het hout.
- Gebruik een heikussen of slagmuts die de slagenergie verdeelt over het hele kopvlak.
- Let op het heiblok en de valhoogte. Een te zwaar blok met een te grote valhoogte veroorzaakt kopschade, ook bij een paal met de juiste lengte.
- Stop op het afgesproken stopcriterium (kalendering) en niet op gevoel.
Bij bestaande funderingen
Pruikheien is voor een eigenaar zelden direct zichtbaar, omdat de paalkoppen onder de grond zitten. Het komt aan het licht bij funderingsonderzoek, waarbij een inspectieput wordt gegraven en de paalkoppen worden beoordeeld op vezelstructuur, indringingsweerstand en aantasting. Een uitgerafelde of ingekorte kop is een van de aandachtspunten in zo’n beoordeling.
Gerelateerde termen
- Heipaal
- Draagvermogen van een heipaal
- Handsondering
- Funderingsonderzoek
- Draagkracht
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
