Wat is rotspleister?

Rotspleister is een vorm van sierpleister met een zeer fors, willekeurig reliëf: het oppervlak lijkt op ruwe rots of op de schors van een boom. Het is in feite cementrustiek — rocaille — uitgevoerd op een muurvlak. In het Engels heet dezelfde techniek roughcast.

Waarvoor het werd en wordt toegepast

• Decoratie. Dat is de hoofdreden. De techniek hoort bij de negentiende-eeuwse romantiek, waarin natuurlijke, “gegroeide” vormen in de mode waren: kunstmatige grotten, follies, tuinmuren, plinten en theekoepels.
• Maskeren. Een onooglijke, ongelijke of gerepareerde muur wordt onder een grove structuur onzichtbaar. Een vlakke pleisterlaag verraadt elke oneffenheid, een rotsstructuur niet.
• Bescherming. Een dikke, grove laag kan extra weerstand geven tegen inslaand regenwater — mits de ondergrond die laag verdraagt.

Hoe het wordt aangebracht

Er zijn twee werkwijzen, die ook gecombineerd voorkomen:

1. Werpen. De grove specie wordt vanaf ongeveer 30 tot 50 centimeter afstand snel tegen de al geraapte muur gegooid, met de troffel of met een bezem. Wat blijft plakken, blijft zitten zoals het valt; daaruit ontstaat het willekeurige reliëf.
2. Bewerken. De verse laag wordt voor het uitharden opgezet, geplukt of getrokken met troffel, spijkerbord of bezem.

Het mengsel is grover dan gewone pleister. Er wordt grind, split, grof zand of soms glasgruis aan toegevoegd; de korrel bepaalt hoe grof de structuur uitvalt.

Waar het misgaat — en wat je dan doet

Rotspleister zit vrijwel altijd op oud metselwerk, en daar ligt het probleem. Historische rotspleister is doorgaans cementrijk en dus hard en dicht. Een harde pleister op zachte, poreuze baksteen werkt als een jas van plastic: vocht dat de muur in trekt, kan er niet meer doorheen naar buiten en zoekt de zwakste plek. Gevolg: de pleister komt hol te staan en laat plaatselijk los, en de steen erachter vervriest.

Praktische lijn bij herstel:

• Klop het vlak af. Een hol geluid betekent dat de laag los zit; die plekken moeten eruit, ook als ze er nog goed uitzien.
• Herstel met een zachtere, dampopen mortel op basis van kalk of natuurlijk hydraulische kalk, zeker op metselwerk van vóór ongeveer 1900.
• Structuur nabootsen is vakwerk. Een uitgehakte plek terugbrengen met dezelfde korrel en dezelfde worp lukt zelden onzichtbaar; herstel daarom per gevelvlak of per veld tussen banden en hoeken.
• Zorg voor een waterkerende bovenafsluiting. Bij tuinmuren en follies dringt water vaak niet door de gevel maar van bovenaf binnen.

Laat je een gevel machinaal of met de hand voorzien van een grove sierpleister, reken dan op grofweg 40 tot 90 euro per vierkante meter inclusief arbeid, afhankelijk van de ondergrond, het aantal lagen en of er steiger nodig is.

Gerelateerde termen

• Sierpleister
• Granol
• Granietpleister
• Gevelbepleistering
• Pleisterlaag

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.