Wat is scagliola?
Scagliola is een decoratieve techniek uit Italië waarmee van gips, dierlijke lijm en pigmenten een materiaal wordt gemaakt dat eruitziet als marmer of als ingelegde natuursteen. De naam komt van het Italiaanse scaglia, schilfer, naar de schilfers seleniet (een zuivere vorm van gips) die als grondstof werden gebruikt. De techniek beleefde haar bloei in de zeventiende en achttiende eeuw en werd gebruikt voor zuilen, pilasters, tafelbladen, altaren en schouwen.
Hoe scagliola wordt gemaakt
- Gips wordt aangemaakt met lijmwater en met pigmenten in verschillende kleuren gemengd.
- De gekleurde massa’s worden door elkaar gewerkt, zodat de aders en vlekken van echt marmer ontstaan, of in een uitgesneden patroon ingelegd.
- Na uitharding wordt het oppervlak geschuurd met steeds fijnere schuurstenen.
- Poriën worden telkens opnieuw gevuld en weer geschuurd.
- Tot slot wordt het gepolijst en gewassen of geolied, waardoor een diepe hoogglans ontstaat.
Het resultaat is koel en glad, en aan de oppervlakte vaak nauwelijks van echt marmer te onderscheiden. Een verschil: scagliola voelt minder koud aan dan natuursteen en is lichter.
Scagliola en stucmarmer
De termen worden vaak door elkaar gebruikt. Strikt genomen gaat het bij scagliola om fijn ingelegd en gepolijst werk, vaak met patronen en figuren, en bij stucmarmer (stucco marmo) om grotere oppervlakken zoals wanden en zuilen die als marmer zijn afgewerkt.
Toepassing
- Paleizen, kastelen en kerken: zuilen, pilasters en altaren, waar echt marmer te duur, te zwaar of niet leverbaar was.
- Tafelbladen en kabinetten met ingelegde bloemen, landschappen en wapens.
- Restauratie: herstel vraagt specialistisch vakmanschap.
Let op bij onderhoud
- Scagliola is gevoelig voor water en vocht, omdat het op gips is gebaseerd. Nat afnemen, zeker met schoonmaakmiddelen, kan het oppervlak doffen of aantasten.
- Gebruik geen zure of schurende middelen.
- Laat schade altijd herstellen door een restaurator met ervaring in scagliola of stucmarmer.
Gerelateerde termen
- Imitatie
- Marmer
- Gips
- Pilaster
- Zuil
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
