Wat is schelpkalk?
Schelpkalk, vroeger ook schulpkalk genoemd, is kalk die wordt verkregen door zeeschelpen of strandschelpen te branden. In de kustprovincies van Nederland, waar weinig kalksteen voorhanden was, was schelpkalk eeuwenlang de belangrijkste kalk voor metselmortel en pleisterwerk.
Van schelp tot kalk
- Branden: schelpen bestaan uit calciumcarbonaat (CaCO3). In een kalkoven worden ze op ongeveer 900 °C verhit. Het calciumcarbonaat valt uiteen in ongebluste kalk (calciumoxide, CaO) en koolzuurgas (CO2).
- Blussen: de ongebluste kalk wordt met water geblust tot gebluste kalk (calciumhydroxide, Ca(OH)2).
- Uitharden: in de mortel neemt de gebluste kalk langzaam weer CO2 op uit de lucht en wordt opnieuw calciumcarbonaat. Daarom heet dit een luchtkalk.
Omdat aan de schelpen vaak wat slib (klei) hing, bevat schelpkalk ook silicium- en aluminiumverbindingen. Dat geeft een licht hydraulisch karakter. Schelpkalk is vaak iets grauwer van kleur en grover van structuur dan steenkalk (kalk uit kalksteen).
Toepassing
Schelpkalk werd gebruikt voor metselmortel voor het opgaande werk en voor pleisterwerk en witkalk. Voor het onderste deel van een muur werd vaak tras aan de mortel toegevoegd, zodat die beter bestand was tegen vocht.
Tegenwoordig wordt schelpkalk nauwelijks nog gemaakt. Bij restauratie van historisch metselwerk wordt daarom meestal een luchtkalkmortel of een mortel met natuurlijk hydraulische kalk toegepast. Tips:
- Laat de oude mortel analyseren voordat je gaat voegen of herstellen, zodat de nieuwe mortel qua hardheid en samenstelling past.
- Nooit te hard: een harde cementmortel in zacht historisch metselwerk kan de stenen laten afspringen, omdat vocht en spanning dan via de steen gaan.
- Geduld: kalkmortel hardt langzaam uit. Bescherm vers werk tegen vorst, felle zon en snelle uitdroging.
Gerelateerde termen
- Kalk
- Luchtkalk
- Kalkmortel
- Ongebluste kalk
- Kalkoven
Bekijk onze bouwtekeningen op fredsbouwtekeningen.nl
