Wat is schokbeton?

Schokbeton is beton dat tijdens het vullen van de mal aan schokken wordt blootgesteld. Daardoor wordt het betonmengsel verdicht: het beton wordt compacter en krijgt een gladder oppervlak. Het procedé werd gebruikt voor prefab betonelementen en is inmiddels vervangen door verdichten met trillen.

Hoe werkt het?

Schokbeton werd gemaakt van een vochtig (aardvochtig) mengsel van zand, cement en fijn grind. Dat mengsel werd in mallen gedaan, waarna de mal met inhoud herhaaldelijk verticaal werd opgetild en losgelaten (‘geschokt’). Daardoor werd het beton in elkaar gedrukt en verdicht. Omdat er weinig water in het mengsel zat, kon het element snel ontkist en gebruikt worden.

Geschiedenis

Het procedé is volgens de overlevering bij toeval ontdekt door betonwerker Gerrit Lieve (1888-1944), die merkte dat beton in een kruiwagen met een kapot wiel onderweg was verdicht. Hij vroeg octrooi aan en begon in 1932 met compagnon Matthijs Leeuwrik het bedrijf N.V. Schokbeton in Zwijndrecht. Elementen van schokbeton zijn tot ver in de jaren tachtig toegepast, bijvoorbeeld voor gevelelementen (zoals bij het Stedelijk Gymnasium in Leiden uit 1936) en voor de prefab schuren van de eerste boerderijen in de Noordoostpolder. Het internationale bedrijf Schokbeton Saramac (Canada) draagt de naam nog.

Toepassing

Wie een gebouw met schokbetonelementen onderhoudt of renoveert, kan op het volgende letten:

• Herkennen: schokbeton heeft vaak een glad, dicht oppervlak en scherpe randen; soms is granietgruis of een ander sierkorrelmateriaal toegevoegd.
• Betonrot: zoals bij alle gewapend beton kan wapening gaan roesten als de betondekking gering is of het beton gecarbonateerd is. Afspattend beton en roestsporen zijn signalen.
• Herstel: laat schade vakkundig herstellen met een op het bestaande beton afgestemde reparatiemortel; bij monumenten ook qua kleur en textuur.
• Niet zomaar behandelen: een dichte coating of verf kan vocht insluiten. Laat bij twijfel advies geven door een betonhersteller.

Gerelateerde termen

• Prefab
• Betonrot
• Betondekking
• Grindbeton
• Aardvochtig
• Betonmortel

Bekijk onze bouwtekeningen op fredsbouwtekeningen.nl