Wat is sonderen?

Sonderen is een vorm van grondonderzoek waarbij een stang met een kegelvormige punt (conus) met constante snelheid de grond in wordt gedrukt, terwijl continu de weerstand wordt gemeten. Uit die metingen leidt men af welke grondsoorten op welke diepte zitten, hoe dik de lagen zijn en hoe draagkrachtig ze zijn. In het Engels heet dit de cone penetration test (CPT). Dit artikel gaat over de machinale sondering met een sondeerwagen of -rups; voor lichte, handmatige varianten zie handsondering.

Hoe werkt een sondering?

• Apparatuur. Een zware sondeerwagen drukt met hydrauliek een reeks sondeerbuizen met meetkop de grond in. Gangbaar is een conus met een oppervlak van 10 cm² en een tophoek van 60 graden, gedrukt met 20 mm per seconde. De uitvoering is vastgelegd in NEN-EN-ISO 22476-1.
• Conusweerstand (qc). De kracht op de punt. Een hoge waarde wijst op vast zand, een lage op slappe klei of veen.
• Plaatselijke wrijving (fs). De wrijving langs een kleefmantel net boven de punt.
• Wrijvingsgetal (Rf). De verhouding fs/qc. Klei en veen geven een hoog wrijvingsgetal, zand een laag. Samen met qc bepaalt dit de grondsoort.
• Waterspanning. Bij een piëzoconus (CPTU) wordt ook de waterspanning in de grond gemeten.

Het resultaat is een sonderingsgrafiek met de waarden uitgezet tegen de diepte.

Toepassing

1. Vroeg laten doen. Laat de sonderingen uitvoeren voordat het funderingsontwerp vastligt; de constructeur rekent er direct mee.
2. Genoeg punten. Eén sondering zegt alleen iets over die plek. Laat de constructeur of het geotechnisch bureau het aantal en de locaties bepalen, meestal verspreid over het bouwvlak.
3. Paalpuntniveau bepalen. Bij een paalfundering volgt uit de grafiek op welke diepte de draagkrachtige zandlaag zit en daarmee de benodigde paallengte.
4. Combineren met boringen. Een sondering geeft geen grondmonster. Voor monsters, grondwaterstand of milieukundig onderzoek zijn boringen en peilbuizen nodig.
5. Bereikbaarheid regelen. Een sondeerwagen is zwaar; zorg voor een begaanbare route. Binnen of op krappe plekken kan een lichtere rups of een handsondering uitkomst bieden.

Veelgemaakte fout: gegevens van een sondering op het buurperceel overnemen. De bodem kan over korte afstand sterk verschillen, zeker in klei- en veengebieden.

Gerelateerde termen

• Handsondering
• Grondonderzoek
• Grondsoort
• Heipaal
• Draagvermogen van een heipaal
• Peilbuis
• Geotechniek

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.