Wat is stabiliteit van een constructie?

Stabiliteit is het vermogen van een constructie om onder alle belastingen in evenwicht te blijven: het gebouw mag niet omvallen, scheefzakken, kantelen of instorten. Een goede constructie moet sterk zijn (niet breken), stijf zijn (niet te veel vervormen) en stabiel zijn (blijven staan). Stabiliteit gaat vooral over de weerstand tegen horizontale krachten, zoals wind, scheefstand en trillingen.

Ook losse onderdelen moeten stabiel zijn. Een slanke kolom kan uitknikken en een hoge, smalle ligger kan kippen (zijdelings wegdraaien), ook als het materiaal zelf nog lang niet bezwijkt.

Hoe een gebouw stabiel wordt

Een gebouw is in feite een doos. Losse wanden, kolommen en vloeren zijn niet vanzelf stabiel; ze moeten zo met elkaar verbonden zijn dat horizontale krachten via stijve onderdelen naar de fundering gaan. Daarvoor worden onder meer gebruikt:

• Stabiliteitswanden of stijve kernen, zoals een trappenhuis of liftschacht van beton;
• Windverbanden (kruisverbanden) in gevels en daken;
• Stijve verbindingen in portalen, zoals bij een portaalspant;
• Vloeren die als schijf werken en de krachten naar de stabiliteitswanden leiden;
• Verankeringen tussen muren, vloeren en kap.

Toepassing

1. Verwijder nooit zomaar een muur. Een binnenmuur die niets lijkt te dragen, kan wel nodig zijn voor de stabiliteit. Laat dit vooraf door een constructeur beoordelen.
2. Let op bij grote openingen. Een brede pui in een gevel of een doorbraak tussen twee kamers kan de stabiliteit verzwakken.
3. Bouw tijdelijk stabiel. Tijdens de bouw zijn wanden en spanten vaak nog niet onderling verbonden. Zet ze schoor tot de constructie compleet is.
4. Vergeet de verankering niet. Een nieuwe aanbouw of kap moet goed vastzitten aan het bestaande werk en aan de fundering.

Veelgemaakte fout: alleen rekenen op verticale belasting (gewicht) en de wind vergeten. Vooral lichte constructies zoals een overkapping of tuinhuis waaien eerder om of op dan dat ze bezwijken onder hun gewicht.

Gerelateerde termen

• Stabiliteitswand
• Knik
• Kip
• Portaalspant
• Belasting in de bouw
• Schoor
• Constructeur

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.