Wat is Superdutch?

Superdutch is de verzamelnaam voor de golf jonge Nederlandse architectenbureaus die vanaf het begin van de jaren negentig internationaal opvielen met gedurfde, conceptuele en vaak speelse gebouwen. De term werd breed bekend door het boek SuperDutch: New Architecture in the Netherlands van architectuurcriticus Bart Lootsma uit 2000.

Lootsma beschreef twaalf bureaus, waaronder OMA (Rem Koolhaas), MVRDV, West 8, UNStudio (Ben van Berkel), Mecanoo, Neutelings Riedijk, Wiel Arets, Erick van Egeraat en Koen van Velsen. Wat hen bond was geen vaste vormentaal, maar een houding: Nederlands pragmatisme gecombineerd met radicale ideeën over programma, dichtheid en ruimtegebruik. Gebouwen werden vaak ontworpen vanuit een diagram of een helder concept, met gestapelde functies, uitkragende volumes, schuine vlakken en onverwachte materialen.

Bekende voorbeelden zijn de Kunsthal in Rotterdam (OMA, 1992), de Erasmusbrug (UNStudio, 1996), het Schouwburgplein in Rotterdam (West 8, 1996) en de woongebouwen WoZoCo in Amsterdam en Villa VPRO in Hilversum (beide MVRDV, 1997). Rond de kredietcrisis van 2008 liep de bouwproductie sterk terug en daarmee ook de ruimte voor dit soort experimenten.

Toepassing

1. Herken de periode. Een gebouw met uitkragende blokken, een opvallende gevelkleur of gestapelde functies uit de jaren negentig of nul is vaak aan deze stroming verwant.
2. Reken op afwijkende details. Experimentele ontwerpen gebruiken soms bijzondere constructies (grote overspanningen, uitkragingen) en materialen. Bij aanpassingen of renovatie is een constructeur en kennis van het oorspronkelijke ontwerp nodig.
3. Check het auteursrecht. De architect heeft auteursrecht op het ontwerp. Bij ingrijpende wijzigingen aan een architectonisch bijzonder gebouw is overleg met de architect of eigenaar verstandig.
4. Lees verder in de bron. Het boek van Lootsma geeft per bureau projecten en achtergrond; het Nieuwe Instituut in Rotterdam beheert veel archieven van Nederlandse architecten.

Veelgemaakte fout: Superdutch zien als één bouwstijl met vaste kenmerken. Het is eerder een generatie en een ontwerphouding.

Gerelateerde termen

• Supermodernisme
• Neomodernisme
• Deconstructivisme
• Postmodernisme
• High-tech

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.