Wat is supermodernisme?
Supermodernisme is een architectuurstroming vanaf het midden van de jaren negentig waarin gebouwen neutraal, glad en vormvast zijn, zonder verwijzingen naar plek, geschiedenis of symboliek. De term is gemunt door de Nederlandse architectuurhistoricus Hans Ibelings in zijn boek Supermodernisme: architectuur in het tijdperk van globalisering (NAi Uitgevers, 1998; uitgebreide editie 2002).
Ibelings plaatste het supermodernisme na het modernisme en het postmodernisme. Waar het postmodernisme met betekenis en verwijzingen speelde, gaat het supermodernisme juist om de ervaring van het gebouw zelf: eenvoudige volumes, doorlopende gevelhuiden van glas, metaal of ander plaatmateriaal, weinig zichtbare details. Hij koppelde dat aan het idee van “non-lieux” van antropoloog Marc Augé: plekken als luchthavens, stations, snelwegen en winkelcentra, waar mensen alleen doorheen bewegen. De stroming past bij een wereld van internationaal reizen en uitwisselbare gebouwen.
In Nederland wordt de term ook ruimer gebruikt voor opvallende, beeldbepalende utiliteitsgebouwen uit dezelfde periode, zoals kantoortorens en theaters. Die betekenis overlapt met Superdutch, maar is niet dezelfde als die van Ibelings.
Toepassing
- Herken de kenmerken. Strakke dozen of één doorlopende vorm, een gladde huid zonder zichtbare dragende delen, en weinig of geen ornament.
- Let op de gevelhuid. Doorlopende glas- en plaatgevels hangen meestal als vliesgevel of geventileerde gevel vóór de draagconstructie. Herstel vraagt passende, vaak project-specifieke onderdelen; vraag tijdig de oorspronkelijke gevelleverancier of detailtekeningen op.
- Denk aan comfort. Veel glas betekent kans op oververhitting en tocht langs grote vlakken. Zonwering en een goede klimaatinstallatie zijn bij zulke gebouwen essentieel.
- Gebruik de term zorgvuldig. Bedoel je Ibelings’ neutrale architectuur, of iconische blikvangers? Zeg dat erbij om verwarring te voorkomen.
Veelgemaakte fout: supermodernisme verwarren met high-tech. Bij high-tech wordt de techniek juist zichtbaar gemaakt; bij supermodernisme blijft die verborgen achter een gladde huid.
Gerelateerde termen
- Superdutch
- Neomodernisme
- High-tech
- Postmodernisme
- Deconstructivisme
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
