Wat is uitbloeiing?

Uitbloeiing (efflorescentie) is een meestal witte aanslag op het oppervlak van metselwerk, voegen, beton of pleister, ontstaan doordat water opgeloste stoffen naar buiten transporteert die achterblijven als het water verdampt. Het is in de eerste plaats een esthetisch probleem, maar het is ook een signaal: er beweegt water door de constructie.

Hoe ontstaat het?

Voor uitbloeiing zijn drie dingen nodig: oplosbare stoffen in of achter het materiaal, water dat ze oplost en een oppervlak waar dat water verdampt. Die stoffen komen uit de stenen, de mortel, het beton, de grond of uit vroeger gebruik. Uitbloeiing ontstaat vaak in de eerste natte seizoenen na de bouw, als er veel bouwvocht uit de muur trekt.

Zoutuitbloei of kalkuitbloei?

• Zoutuitbloei: pluizige of poederige witte kristallen, vaak sulfaten uit steen of mortel. Ze zijn oplosbaar in water en verdwijnen meestal vanzelf door weer en wind als de muur uitdroogt. Hardnekkige zoutaanslag binnen op vochtige muren noemt men in de volksmond salpeter.
• Kalkuitbloei: een harde, witte sluier of ‘kalkuitslag’ die vaak uit voegen of beton loopt. Calciumhydroxide uit cement of kalk lost op, komt naar buiten en reageert met koolzuur uit de lucht tot calciumcarbonaat. Dat is niet meer in water oplosbaar en gaat dus niet vanzelf weg.
• Groene of gele vlekken op lichte stenen: dit zijn vaak vanadiumzouten uit de steen. Behandel die nooit met zoutzuur, dat maakt het juist erger.

Toepassing

Het begrip speelt bij oplevering en beoordeling van nieuw metselwerk, bij gevelrenovatie en bij vochtonderzoek in bestaande gebouwen.

Tips en aandachtspunten

• Eerst afwachten bij nieuwbouw: lichte zoutuitbloei verdwijnt vaak na een of enkele seizoenen. Borstel droog af, niet met water.
• Kalkuitbloei vraagt een geschikte gevelreiniger. Maak de muur vooraf goed nat, test op een verborgen plek en spoel na; anders trekt het middel de steen in.
• Voorkom het tijdens de bouw: stenen droog opslaan, vers metselwerk afdekken tegen regen en niet metselen tijdens zware regen.
• Zoek de vochtbron bij terugkerende uitbloei: lekkende goten, kapotte voegen, ontbrekende waterkeringen of opstijgend vocht.
• Niet zomaar hydrofoberen: op een zoutbelaste muur kunnen de zouten achter de waterwerende laag kristalliseren en de steen laten afschilferen.

Gerelateerde termen

• Salpeter
• Kalk
• Schoonmetselwerk
• Bouwvocht
• Hydrofoberen
• Voeg

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.