Wat is uitlogen?

Uitlogen is het langzaam vrijkomen en oplossen in water van stoffen die in vaste vorm in een (bouw)materiaal gebonden zitten. Regenwater, grondwater of agressieve vloeistoffen nemen die stoffen mee, waarna ze in de bodem, het grondwater of het oppervlaktewater terechtkomen. In het Engels heet dit leaching.

Voorbeelden in de bouw

• Metalen: zink, koper en lood van dakgoten, hemelwaterafvoeren, slabben en lantaarnpalen. Bij elke regenbui spoelt een klein deel van het metaal mee met het afstromende water.
• Verduurzaamd hout: de beschermende zouten in geïmpregneerd hout (koperverbindingen, in ouder hout ook chroom en arseen) kunnen bij contact met water deels uitspoelen.
• Kitten en afdichtingen: weekmakers, siliconen- of oliebestanddelen trekken uit de kit, wat vlekken op natuursteen en gevels kan geven.
• Beton: in stallen tasten zuren en zouten uit mest en kuilsap het cementsteen aan. Kalk lost op, het oppervlak wordt ruw en de wapening kan op den duur bloot komen te liggen.

Waar hangt het van af?

Hoe meer water een materiaal kan opnemen of langs kan stromen, hoe sneller het uitloogt. Ook de zuurgraad telt: zuur water lost metalen en kalk sneller op. Een dicht, goed nabehandeld betonoppervlak loogt dus minder uit dan poreus materiaal.

Uitloogproeven

Om te bepalen hoeveel een materiaal maximaal kan afgeven, worden uitloogproeven gedaan. In Nederland zijn dat vooral de kolomproef (voor korrelige, niet-vormgegeven materialen zoals granulaat en grond) en de diffusieproef (voor vormgegeven materialen zoals stenen en platen). De resultaten worden getoetst aan de emissie-eisen voor bouwstoffen uit het Besluit bodemkwaliteit. Verontreinigd materiaal kan met cement en additieven worden vastgelegd tot een immobilisaat dat niet meer uitloogt.

Toepassing

Kennis van uitlogen speelt bij materiaalkeuze voor daken en gevels, bij het hergebruiken van puin en granulaat, bij hemelwater dat je wilt opvangen of infiltreren en bij vloeren in de agrarische bouw.

Tips en aandachtspunten

• Regenwater opvangen: water van zinken, koperen of loden dakdelen bevat opgeloste metalen. Gebruik het liever niet voor een vijver (koper is giftig voor waterleven) of de moestuin.
• Lood beperken: kies voor nieuwe aansluitingen waar het kan een loodvervanger.
• Afstromend water: let op vlekken onder koperen of zinken delen op natuursteen en lichte gevels.
• Stallen: gebruik beton met een geschikte milieuklasse voor chemische aantasting of een beschermende coating.

Gerelateerde termen

• Corrosie
• Betoncorrosie
• Geïmpregneerd hout
• Gezet zink
• Loodvervanger
• Immobilisaat

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.