Wat is verkropt (verkropping)?

Verkropt betekent dat een horizontaal lijstwerk, zoals een kroonlijst of lijst boven een deur, plaatselijk naar voren springt om een uitstekend verticaal element te volgen. Steekt een pilaster, risaliet of console iets uit de gevel, dan moet de lijst die erboven ligt ook iets uitsteken. Die voorsprong in de lijst heet een verkropping. Andere benamingen zijn verstekt, omgetrokken en (om)gekornist; kornis is een oud woord voor kroonlijst.

Tweede betekenis: met een knik

Verkropt wordt ook gebruikt voor een onderdeel dat met een hoek of knik is omgebogen. Een verkropte greep heeft een knik, en bij een verkropt scharnier is de lob gebogen zodat een deur of kastdeur over het kozijn of de zijwand heen kan draaien (opdekdeur). Deze betekenis kom je vooral bij hang- en sluitwerk en meubelbeslag tegen.

Waar zie je verkroppingen?

• Klassieke gevels: de kroonlijst verkropt boven elke pilaster, zodat het ritme van de pilasters ook in de lijst doorloopt.
• Deur- en vensteromlijstingen met uitstekende zijstijlen.
• Kasten en orgelkasten: een verkropte kap springt mee met de uitstekende delen van de kast eronder.
• Binnenlijstwerk: plafondlijsten die om een schoorsteenboezem of uitspringende kolom heen lopen.

Uitvoering en tips

• Elke verkropping heeft twee uitwendige en twee inwendige hoeken. Bij houten lijstwerk worden die meestal in verstek gezaagd. Zaag eerst een proefstuk, want bij een sterk geprofileerde lijst valt een kleine afwijking direct op.
• Korte stukjes eerst: het kopse stukje van een verkropping is vaak maar enkele centimeters. Zaag het uit een lang stuk en lijm het pas na het passen.
• Bij restauratie: neem de bestaande profielen exact over. Een verkropping is vaak het eerste dat door vocht aantast, omdat er veel naden en kopse kanten in zitten. Zorg voor een goede afdekking met lood of zink op buitenwerk.

Gerelateerde termen

• Kroonlijst
• Pilaster
• Risaliet
• Console
• Lijstwerk

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.