Wat is viscositeit?

Viscositeit is de mate van stroperigheid van een vloeistof. Het wordt ook taaivloeibaarheid genoemd. Viscositeit ontstaat door de inwendige wrijving tussen de deeltjes van een materiaal: hoe meer weerstand een vloeistof biedt tegen een kracht, hoe hoger de viscositeit. Water heeft een lage viscositeit, stroop een hoge.

Hoe werkt het

• Definitie: viscositeit is de verhouding tussen de schuifspanning (kracht per oppervlak) en de afschuifsnelheid. De eenheid is Ns/m², oftewel pascalseconde (Pa·s). Water heeft bij 20 °C een viscositeit van ongeveer 1 mPa·s.
• Temperatuur: bij de meeste vloeistoffen daalt de viscositeit als de temperatuur stijgt. Bitumen is bij kamertemperatuur dikvloeibaar tot vast en wordt bij verhitting vloeibaar.
• Meten: met een viscometer, bijvoorbeeld volgens de Brookfield- of Krebsmethode, waarbij de weerstand van een draaiend element in de vloeistof wordt gemeten. Voor verf wordt ook de uitlooptijd uit een uitloopbeker gebruikt.
• Reologie: de wetenschap van het stromingsgedrag. Bij sommige stoffen verandert de viscositeit door beweging: geschudde ketchup wordt dunner.

Toepassing

• Verf en lak: de viscositeit bepaalt of verf goed verwerkbaar is, hoe dik de laag wordt en of hij gaat zakken of druipen.
• Beton en mortel: de verwerkbaarheid wordt in de praktijk getoetst met proeven als de zetmaat, de schudmaat en de V-trechtertest. Bij onderwaterbeton (colloïdaal beton) verhoogt een hulpstof de samenhang en viscositeit, zodat de cementpasta niet uitspoelt.
• Lijm en kit: een lage viscositeit dringt diep in poreus materiaal, een hoge viscositeit blijft staan in verticale voegen.
• Bitumen: wordt warm verwerkt omdat het dan voldoende vloeibaar is.

Tips

• Let op de temperatuur: verf, lijm en kit zijn bij kou stroperiger. Verwerk ze binnen het temperatuurbereik op het technisch blad.
• Verdun alleen volgens voorschrift: te veel verdunning geeft een te dunne laag en slechte dekking.
• Geen extra water in beton: water toevoegen maakt de specie vloeibaarder, maar verlaagt de sterkte. Gebruik een plastificeerder als de specie vloeibaarder moet zijn.
• Roer thixotrope producten door: sommige verven en lijmen worden pas na roeren goed verwerkbaar.

Gerelateerde termen

• Consistentieklasse
• Schudmaat
• Trechtertijd
• Colloïdaal beton
• Bitumen
• Lijm
• Primer

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.