Wat is vlechtwerk?

Vlechtwerk is elke vorm van gevlochten materiaal; in de bouw gaat het meestal om een wand of schutting van buigzame tenen die om rechtopstaande staken zijn gevlochten. Veelgebruikte materialen zijn wilgentenen, hazelaartakken en gekloofde kastanjehouten latten. Met leem opgevuld vormt vlechtwerk een van de oudste wandsystemen: in het Engels wattle and daub.

Opbouw

• Staken of stijlen: verticale palen of latten in de grond, in een funderingsbalk of tussen de stijlen van een vakwerk.
• Tenen: lange, buigzame twijgen die afwisselend voor en achter de staken langs worden gevlochten.
• Afwerking: bij een schutting blijft het vlechtwerk zichtbaar. Bij een wand wordt het aan beide zijden dichtgesmeerd met leem, vaak gemengd met stro of mest, en daarna gepleisterd of gewit.

Het vlechtwerk werkt dan als pleisterdrager: de leem grijpt in de openingen en blijft zo aan de wand hangen.

Toepassing

• Vakwerkhuizen: de vakken tussen de houten stijlen werden opgevuld met vlechtwerk en leem.
• Schuttingen en tuinschermen van wilgentenen of kastanjehout.
• Restauratie en reconstructie: bijvoorbeeld in archeologische openluchtmusea, waar lemen wanden op vlechtwerk worden nagebouwd.

Vlechtwerk heeft ook andere betekenissen. Het wordt gebruikt voor het samengevlochten wapeningsstaal van betonconstructies, voor siermetselwerk in boogvelden en friezen, en als minder gangbare naam voor vlechtingen: schuin gemetselde lagen stenen langs de rand van een topgevel.

Tips

• Vers materiaal: vlecht met verse of vooraf geweekte tenen, droge tenen breken.
• Houd de staken droog aan de voet: plaats ze niet direct in natte grond zonder bescherming, daar rot het hout het eerst.
• Leem op vlechtwerk: breng de leem in lagen aan en druk de eerste laag goed in het vlechtwerk. Laat elke laag drogen voordat de volgende komt.
• Herstel met hetzelfde materiaal: repareer een lemen vlechtwand met leem, niet met cementmortel. Cement is stijver en minder dampopen, waardoor vocht wordt opgesloten.

Gerelateerde termen

• Pleisterdrager
• Leem
• Leemstuc
• Wapening
• Vlechting
• Boerenvlechtingen
• Schuttingpaal

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.