Wat is volkshuisvesting?

Volkshuisvesting is de door de overheid gestuurde zorg voor goede en betaalbare woningen voor grote groepen inwoners. Het omvat zowel het beleid als de bouw zelf. Lange tijd richtte volkshuisvesting zich vooral op mensen met een laag inkomen, vandaar de verwante term sociale woningbouw: woningen die zonder winstoogmerk worden verhuurd aan mensen die zelf geen woning kunnen kopen.

Ontstaan

Aan het einde van de negentiende eeuw woonden veel arbeidersgezinnen in de steden in kleine, vochtige en overbevolkte woningen, vaak zonder goede ventilatie, sanitair of daglicht. Ziekten verspreidden zich snel. Als reactie daarop kwam in 1901 de Woningwet tot stand. Die wet:

• stelde kwaliteitseisen aan de bouw van woningen;
• verplichtte gemeenten tot een bouwverordening en grotere of snelgroeiende gemeenten tot een uitbreidingsplan;
• maakte het mogelijk ongeschikte woningen onbewoonbaar te verklaren;
• bood financiering aan gemeenten en toegelaten woningbouwverenigingen.

Na een trage start kwam de bouw eind jaren 1910 goed op gang. In de jaren 1920 hadden architecten veel invloed. Dat leverde bekende projecten op, zoals de woningbouw van de Amsterdamse School en diverse tuindorpen.

Volkshuisvesting en de bouw

Volkshuisvesting heeft de Nederlandse bouwpraktijk sterk gevormd. De bouwregels die met de Woningwet begonnen, groeiden uit tot de landelijke bouwregelgeving van nu. Na de Tweede Wereldoorlog leidde de grote woningnood tot systeembouw en massale woningbouw in naoorlogse wijken. Woningcorporaties beheren nog altijd een groot deel van de huurwoningen in Nederland.

Herkennen in de praktijk

• Woningwetwoningen hebben vaak een eenvoudige, herhaalde indeling, achter een gevel met architectonische samenhang over een heel bouwblok.
• In vroege complexen zie je soms gevelstenen of opschriften met de naam van de woningbouwvereniging en het bouwjaar.
• Bij renovatie van zulke woningen spelen vaak dezelfde punten: geen of weinig isolatie, houten vloeren met kruipruimte en soms een status als monument of beschermd stadsgezicht.

Gerelateerde termen

• Arbeiderswoning
• Amsterdamse School
• Rug-aan-rugwoning
• Bouw- en woningtoezicht
• Gebreken van woningen

Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.