Wat is warmte-koudeopslag (WKO)?
Warmte-koudeopslag (WKO) is een vorm van bodemenergie waarbij warmte en koude seizoensgebonden worden opgeslagen in watervoerende lagen in de bodem (aquifers). In de winter wordt de opgeslagen warmte met een warmtepomp gebruikt om het gebouw te verwarmen; in de zomer wordt de opgeslagen koude gebruikt om te koelen. In strikte zin is WKO een open systeem; in de praktijk wordt de term ook gebruikt voor bodemenergiesystemen in het algemeen.
Hoe werkt een open WKO-systeem?
- Er worden twee (of meer) bronnen geboord: een warme bron en een koude bron, beide in een watervoerend zandpakket.
- Zomer: koel grondwater wordt uit de koude bron gepompt en gebruikt om het gebouw te koelen. Het opgewarmde water gaat terug naar de warme bron.
- Winter: water uit de warme bron levert via een warmtepomp warmte. Het afgekoelde water gaat terug naar de koude bron, als voorraad voor de volgende zomer.
- Het grondwater blijft in een gesloten circuit: het wordt opgepompt en weer teruggebracht, niet verbruikt.
Open en gesloten systemen
- Open systeem (WKO): verpompt grondwater. Vooral geschikt voor grotere gebouwen en woonwijken met een collectief systeem.
- Gesloten systeem: een vloeistof circuleert door verticale lussen in de bodem (bodemwarmtewisselaar), zonder grondwater op te pompen. Gebruikelijk bij individuele woningen met een bodemwarmtepomp.
Tips en aandachtspunten
- Balans: de bodem moet over de jaren ongeveer evenveel warmte als koude terugkrijgen, anders raakt een bron “uitgeput”. Koeling in de zomer helpt de warmte voor de winter aan te vullen.
- Regels: voor een open systeem is doorgaans een vergunning van de provincie nodig; een gesloten systeem moet meestal bij de gemeente worden gemeld. Check de actuele regels via het Omgevingsloket voordat je begint.
- Bodem en ondergrond: niet overal is een geschikte aquifer aanwezig of is boren toegestaan, bijvoorbeeld in grondwaterbeschermingsgebieden.
- Afgiftesysteem: WKO werkt het best met lage-temperatuurverwarming zoals vloer- of wandverwarming.
- Collectief in een appartementencomplex: vraag naar onderhoudscontracten en wie verantwoordelijk is voor de bronnen.
Gerelateerde termen
- Bodemenergie
- Aquifer
- Bodemwarmtewisselaar
- Vloerverwarming
- Aquathermie
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
