Wat is wemeling?
Wemeling is de onregelmatige vertekening van het beeld door glas, veroorzaakt door een licht gewelfd of golvend glasoppervlak. Je ziet het vooral bij oud vensterglas: kijk je er schuin doorheen of beweeg je je hoofd, dan lijken rechte lijnen buiten te golven en te ‘wemelen’.
Waar komt het vandaan?
Vóór de komst van floatglas in de tweede helft van de twintigste eeuw werd vensterglas op andere manieren gemaakt, onder meer door het blazen van cilinders die werden opengesneden en vlak gestrekt, en later door machinaal trekken van glas. Bij die methoden werd het oppervlak nooit volmaakt vlak. Er bleven kleine golvingen, diktevariaties en soms luchtbelletjes achter. Floatglas, dat op een bad van gesmolten tin stolt, heeft juist een zeer vlak oppervlak en dus vrijwel geen wemeling.
Waarom is het belangrijk?
- Monumentale waarde: de wemeling in oude ruiten draagt bij aan het karakter van een historische gevel. Bij monumenten wordt oud glas daarom zo veel mogelijk behouden.
- Datering: wemeling, belletjes en kleurzweem helpen bij het inschatten van de ouderdom van een raam.
- Beeld van de gevel: in een gevel waar enkele ruiten zijn vervangen door vlak floatglas, vallen die ruiten op door de ‘dode’, spiegelende reflectie.
Tips voor de praktijk
- Behoud oud glas: haal het bij schilderwerk of herstel van het kozijn voorzichtig uit en zet het terug. Oud glas is vaak dunner en brozer dan modern glas.
- Vervangen: kies bij vervanging in een historisch pand voor restauratieglas met een bewust onregelmatig oppervlak. Er bestaan ook isolerende varianten met zo’n glas aan de buitenzijde.
- Voorzetraam: wil je beter isoleren zonder het oude glas te verliezen, dan is een voorzetraam aan de binnenzijde vaak een goede oplossing.
- Vergunning: bij een rijks- of gemeentelijk monument heb je voor het vervangen van glas mogelijk een omgevingsvergunning nodig. Overleg vooraf met de gemeente.
Gerelateerde termen
- Geschiedenis van glas
- Glasproductie tot 1900
- Spiegelglas
- Roede-indeling van oude ramen
- Restauratie
- Monument
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
