Monnik en non zijn twee bij elkaar horende halfronde dakpannen: de non is de brede onderpan die met de holle zijde naar boven wordt gelegd, de monnik is de smallere bovenpan die met de bolle zijde naar boven over de naden heen komt. Samen vormen ze een van de oudste dakdekkingen van Europa, direct afgeleid van de Romeinse tegula en imbrex.
De namen verwijzen naar de silhouetten: de brede, ingetogen non met daaroverheen de gebogen kap van de monnik.
Hoe de dekking werkt
De nonnen liggen naast elkaar op de panlatten en vormen ondiepe goten die het water naar beneden voeren. Op de zijranden van twee naast elkaar liggende nonnen komt de monnik, die de naad ertussen afdekt. Het water dat op de monnik valt, loopt links en rechts in de nonnen. Er ontstaat zo een sterk geribbeld daklandschap dat op afstand direct herkenbaar is.
Beide pannen hebben aan de bovenzijde een neus waarmee ze over de panlat haken. Ze zijn ongeglazuurd of geglazuurd, en de traditionele terracottakleur is karakteristiek voor het Middellandse Zeegebied.
Aandachtspunten
- Dakhelling. De vereiste helling verschilt sterk per land en per uitvoering. In Duitsland geldt voor deze dekking een regeldakhelling van ongeveer 40 graden, met een ondergrens rond 34 graden mits er een waterkerende onderconstructie ligt. In Italië, Spanje, Frankrijk en Portugal wordt met vergelijkbare pannen op veel flauwere hellingen gewerkt, in de orde van 20 graden. Volg altijd het voorschrift van de fabrikant bij de gekozen pan
- Onderdak. Bij een flauwe helling en bij verblijfsruimten eronder is een waterkerende, dampopen onderconstructie noodzakelijk. De dekking zelf is niet regendicht bij stuifsneeuw en slagregen
- Overlap. De pannen overlappen elkaar in de lengte; een orde van grootte van ongeveer 80 mm is gebruikelijk, maar het productblad is leidend
- Gewicht. Een monnik-en-nondak is zwaar, omdat er twee pannenlagen boven elkaar liggen. Bij vervanging van een lichtere dekking moet de kapconstructie worden nagerekend
- Bevestiging. Op steile daken en in windbelaste zones worden de pannen mechanisch bevestigd of met mortelspecie ondersabeld. Alleen op de lat leggen is bij ons klimaat onvoldoende
- Monumenten. In Nederland komt de dekking vooral voor op kerken, kloosters en enkele historische panden. Wijziging van de dekking op een monument is vergunningplichtig
Gerelateerde termen
- Dakpan
- Holle pan
- Panlat
- Tengel
- Dakhelling
- Onderdak
- Monument
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
