Wat is een peilbuis?
Een peilbuis is een dunne kunststof buis die in een geboord gat in de grond wordt gezet en waarmee je de grondwaterstand meet. Het onderste deel — het filter — is geperforeerd, zodat grondwater vrij in en uit de buis kan stromen en het waterniveau in de buis gelijk staat aan het grondwaterpeil ter plaatse.
Opbouw
Van onder naar boven bestaat een peilbuis uit:
- Filter. Een geperforeerd of geslerfd buisdeel, meestal een halve tot enkele meters lang, omhuld met filterkous of filtergrind zodat er geen zand naar binnen komt.
- Stijgbuis. Het dichte deel tot maaiveld, gebruikelijk in PVC of HDPE met een diameter van enkele centimeters.
- Afdichting. Een laag zwelklei (bentoniet) boven het filtergrind, zodat regenwater niet langs de buis naar beneden loopt en een verkeerde meting geeft.
- Afwerking. Een afsluitbare straatpot in verharding, of een bovengrondse kop met dop in een tuin.
Meten
De waterstand meet je met een peillint of elektrisch klokje: een lint met een sensor die piept zodra hij water raakt. Je leest de diepte af tot de bovenkant van de buis en rekent die om naar NAP, omdat alleen absolute hoogten onderling vergelijkbaar zijn. Voor continue registratie hang je een datalogger met drukopnemer in de buis, die elk uur meet; die reeks moet je corrigeren voor de luchtdruk.
Eén losse meting zegt weinig. De grondwaterstand fluctueert per seizoen, na regen en met het peilbeheer. Voor een oordeel over een fundering heb je minstens een meetreeks van een jaar nodig, en het gaat vooral om de laagste stand ten opzichte van de paalkoppen.
Toepassingen
- Funderingsonderzoek. Vaststellen of houten paalkoppen droogvallen — de oorzaak van paalrot.
- Vochtproblemen in kelders en kruipruimtes.
- Bouwputten. Monitoren van de verlaging tijdens bemaling, zowel in de put als bij belendende panden.
- Infiltratie. Bepalen of er ruimte is tussen maaiveld en grondwater voor een infiltratievoorziening.
Een peilbuis van enkele meters diep is relatief goedkoop; reken voor plaatsing doorgaans op een paar honderd euro per stuk, afhankelijk van diepte, boortechniek en bereikbaarheid. In veel gemeenten liggen al peilbuizen in een meetnet waarvan de data openbaar is — kijk dat eerst na voordat je zelf laat boren.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
