Wat is permeabiliteit?
Permeabiliteit is de doorlatendheid van een materiaal: de mate waarin vloeistof of gas erdoorheen kan stromen onder invloed van een drukverschil. In de bouw komt het begrip op drie plekken terug — bij grond, bij beton en metselwerk, en bij afwerkingen zoals verf en folie.
Belangrijk om te scheiden: permeabiliteit gaat over stroming door de poriën van het materiaal, niet over capillaire opzuiging en niet over dampdiffusie. Die drie transportvormen kunnen in hetzelfde materiaal tegelijk optreden en worden vaak door elkaar gehaald.
In de grondmechanica
Bij grond wordt permeabiliteit uitgedrukt als de doorlatendheidscoëfficiënt k in meter per seconde. De orde van grootte verschilt enorm per grondsoort: grind en grof zand laten water zeer snel door, fijn zand en silt beduidend langzamer, en klei is voor praktische doeleinden vrijwel ondoorlatend.
Dat verschil bepaalt in de praktijk:
- of een infiltratievoorziening in de tuin werkt of na elke bui blijft staan;
- hoeveel water er in een bouwput lekt en hoe zwaar de bemaling moet zijn;
- hoe snel de grondwaterstand reageert op regen of op peilbeheer.
Wil je het weten voor je eigen perceel, dan doe je een infiltratieproef: graaf een gat van circa 30 bij 30 centimeter en 50 centimeter diep, vul het met water, laat het weglopen, vul opnieuw en meet hoeveel centimeter per uur zakt. Zakt er in een uur nauwelijks iets, dan heb je klei of leem en heeft infiltreren zonder extra maatregelen weinig zin.
In beton en metselwerk
Bij beton is een lage permeabiliteit de sleutel tot duurzaamheid. Water dat het beton in kan, neemt chloriden en kooldioxide mee, en dat leidt op termijn tot betonrot. De belangrijkste knoppen: een lage water-cementfactor, goede verdichting en vooral zorgvuldig nabehandelen, zodat de buitenste centimeters niet te snel uitdrogen. Ook de keuze voor een polymeergemodificeerde PCC-mortel bij reparaties is deels een keuze voor lagere permeabiliteit.
In afwerkingen
Bij gevelverf, pleister en folies spreek je meestal over dampdoorlatendheid, uitgedrukt als sd-waarde in meters. Ook hier geldt: een gevel die te dicht wordt afgewerkt, sluit vocht in het metselwerk op in plaats van het buiten te houden.
Gerelateerde termen
Meer weten over bouwkundige termen? Bekijk onze kennisbank op fredsbouwtekeningen.nl.
